Chinese politie omsingelt dorp

De Chinese politie heeft woensdag een opstandig dorp aan de zuidkust omsingeld. In het dorp, Wukang, is het al maanden onrustig omdat de bewoners meer geld willen zien voor grond die hun werd ontnomen. Het conflict escaleerde de afgelopen dagen, omdat een actieleider in een politiecel overleed.

SHANGHAI - De politie zegt dat de man een hartaanval kreeg, maar de dorpsbewoners geloven dat niet. Het komt in China vaker voor dat lastige burgers na mishandeling door de politie overlijden. De man was gearresteerd nadat dorpelingen vorige week de lokale partijchef uren hadden gegijzeld.


Wukang is een dorp van boeren en vissers ruim 200 kilometer ten oosten van Hongkong in de provincie Guangdong. Er wonen zo'n twintigduizend mensen. Net als in talloze andere plaatsen in China onteigende de overheid er de afgelopen jaren grond, die vervolgens met forse winst werd doorverkocht aan projectontwikkelaars voor woningbouw en fabrieksterreinen.


De bewoners hadden bij een eerder protest in september al alle ambtenaren uit het dorp gejaagd, overheidskantoren en -auto's vernield en met de politie gevochten. Daarna zegde de overheid toe dat de omstreden landverkoop, die dertien jaar terug plaats vond, zou worden onderzocht. Toen die belofte niet werd ingelost, trokken enkele duizenden bewoners eind november naar het gemeentehuis.


Deze betoging verliep vreedzaam, maar vorige week ging het weer mis. Bewoners gijzelden enkele gezagsdragers die naar het dorp waren gekomen om verder te onderhandelen. Nadat de functionarissen na enkele uren waren vrijgelaten, werden vier actieleiders gearresteerd. Dorpsbewoners blokkeerden hierna de toegangswegen tot Wukang met boomstammen om te voorkomen dat meer mensen zouden worden opgepakt.


De politie greep hierna met veel vertoon van macht in. Ze sloot de toegangswegen zelf af, en de vissers van Wukang kregen een verbod om uit te varen. Beelden die dorpsbewoners online zetten, lieten begin deze week honderden bewoners zien die op het dorpsplein demonstreerden en leuzen riepen tegen 'graaiende en corrupte' partijfunctionarissen.


Grondconflicten komen vaak voor in China, waar al het land sinds 1949 formeel staatsbezit is. Na de economische liberalisering van 1980 begon een grootschalige onteigening van grond waarvoor boeren een soort gebruiksrecht hadden. De grond wordt gebruikt voor stadsuitbreiding en de bouw van fabrieken, waarbij veel corruptie voorkomt tussen lokale partijfunctionarissen en zakenlui.


De oorspronkelijke bewoners krijgen vooral op het platteland vaak maar een magere vergoeding voor hun grond. Soms komt het dan tot schermutselingen waarbij doden vallen en overheidsgebouwen worden aangevallen. De rellen worden altijd bedwongen met een mix van intimidatie en hogere afkoopbedragen.


Lokale opstanden komen vaak voor. Jaarlijks zijn er tienduizenden zogeheten 'sociale incidenten', protesten van enkel tientallen tot soms tienduizenden mensen die meest draaien om compensatie voor grondonteigening, milieuvervuiling, machtsmisbruik en corruptie.


Vergeldingsmaatregel

Zo joegen de bewoners van een dorp 300 kilometer van Shanghai enkele jaren geleden honderden manschappen van de mobiele eenheid hun woonplaats uit. De bewoners hadden een chemische fabriek geblokkeerd nadat het bedrijf de omgeving jarenlang had vergiftigd. De krachtmeting, die weken duurde, had tot gevolg dat de fabriek werd verhuisd.


Enkele actieleiders werden na afloop alsnog opgepakt en wekenlang opgesloten in een psychiatrische inrichting. Het was een vergeldingsmaatregel van de autoriteiten die het dorp de les wilden leren dat verzet niet ongestraft blijft in China.


De regering is de laatste tijd meer bevreesd voor sociale onrust vanwege de afzwakkende economische groei. 'De Chinese staat zit met een conflict als in Wukang in een lastig parket', zegt een jurist. 'Als de bewoners hun zin zouden krijgen en zo'n oude gronddeal alsnog met een nieuwe afkoopsom wordt geregeld, dan gaan mensen in veel andere dorpen en wijken misschien denken: dat willen wij ook.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden