Chinese panda’s blijken geen melkkoe

Een golf aan publiciteit overspoelde Rhenen toen de panda’s aankwamen. Toch profiteerde de lokale middenstand nauwelijks van de hype. ‘Na drie weken verkocht ik al geen bamboeburgers meer.’

Panda Wu Wen. Beeld Anp

Ontbijten doen Wu Wen en Xing Ya elke dag om 10.15 stipt. Rond dat tijdstip zijn de reuzenpanda’s, hongerig en snakkend naar bamboe, het actiefst. Kom je een uur later, dan is de kans groot dat Wu en Xing slapend hun eten verteren. Best schattig, zo’n snurkende panda, maar spannend is anders.

Slimme bezoekers van Ouwehands Dierenpark doen er dus verstandig aan zich al vroeg in Rhenen te melden. Roger Engelen uit Roermond is zo’n slimme bezoeker. Hij zocht vooraf op hoe laat de panda’s aten en laadde zijn vrouw en kinderen van 10 en 15 in alle vroegte in de auto om de anderhalf uur durende rit uit Limburg te maken. 

Die moeite betaalt zich nu uit: achter het raam van het Chinees ogende pandacomplex Pandasia is een knagende en drentelende Xing Ya op een paar meter afstand te zien.

‘Ze blijven maar knabbelen’, zegt Engelen, die nog enthousiaster over de panda’s oogt dan zijn kroost. Wu Wen en Xing Ya gaven de doorslag bij hun keuze voor Ouwehand als uitstapje in de meivakantie. Engelen: ‘Dit is de enige dierentuin met panda’s in Nederland. Nergens anders kun je deze dieren zien.’

Vijftien jaar lobbyen

De jaloerse concurrentie het nakijken geven met twee reuzenpanda’s: het is precies waar Ouwehands Dierenpark op hoopte met de komst van Wu Wen en Xing Ya, nu ruim een jaar geleden. Na vijftien jaar lobbyen was het Ouwehand-eigenaar Marcel Boekhoorn eindelijk gelukt om China te vermurwen twee panda’s naar Rhenen te sturen. Nederland viel ten prooi aan een heuse pandakoorts. 

Wu Wen en Xing Ya waren wekenlang niet uit de media weg te slaan – op Schiphol werden zij onthaald door meer dan honderd journalisten. Ouwehand bereidde zich voor op waanzinnige drukte: de dierentuin zocht een extra noodparkeerplaats en liet bezoekers online reserveren voor een krap half uurtje pandakijktijd.

Panda Wu Wen tijdens de officiele opening van het reuzenpandaverblijf Pandasia in Ouwehands Dierenpark. Beeld Anp

Topdrukte bleef uit

Die voorzorgsmaatregelen waren nauwelijks nodig, want de massale toestroom bleef uit. Anders dan voor de familie Engelen lijkt de komst van de reuzenpanda’s voor de meeste Nederlanders geen reden om binnen een jaar naar Rhenen te komen. Weliswaar stegen de bezoekersaantallen met zo’n 60 duizend naar 1,055 miljoen in 2017, maar het was niet de klapper waarop Ouwehand hoopte. 

Andere dierentuin groeiden ongeveer bijna even hard (Artis in Amsterdam 50 duizend bezoekers meer in 2017) of zelfs harder (Burgers’ Zoo in Arnhem, 130 duizend bezoekers meer) zonder panda’s. De noodparkeerplaats gebruikte Ouwehand slechts vier keer en reserveren hoeven bezoekers niet meer.

‘Ik moet eerlijk zeggen: toen ik op 12 april 2017 al die journalisten op Schiphol zag, dacht ik dat het een grote chaos zou worden.’ Robin de Lange, directeur van Ouwehands Dierenpark, windt er in het Chinese restaurant boven het pandaverblijf geen doekjes om. Inderdaad dacht hij dat het drukker zou zijn. ‘En ik niet alleen, maar ook de gemeente Rhenen en de omwonenden. Zij vroegen om maatregelen om de drukte tegen te gaan. Daarom wilden we die parkeerplaats. Dat was onze verantwoordelijkheid.’

Toch is De Lange tevreden. Dat het aantal bezoekers niet meer steeg, komt volgens hem deels door de luwte in de maanden voor de panda’s in Nederland waren. ‘Mensen stelden hun bezoek uit. Sinds Wu Wen en Xing Ya er zijn, ligt het bezoekersaantal 20 procent hoger dan daarvoor.’

Dat de beren niet goedkoop waren, is een understatement: zo kostte Pandasia 7 miljoen euro en maakt Ouwehand jaarlijks 1 miljoen dollar (zo’n 800 duizend euro) over aan China voor pandabescherming – en dat 15 jaar lang.

Winstgevend zijn de panda’s dus nog niet, maar De Lange heeft goede hoop dat hij geld aan de dieren gaat verdienen. Voorlopig gaat het goed: de dierentuinomzet steeg zelfs met 50 procent, mede dankzij de winkel met panda-merchandise en het restaurant, dat ook wordt verhuurd voor bedrijfsfeesten.

Panda Wu Wen Beeld Anp

Babypanda

De ondernemers in het centrum van Rhenen – op een paar minuten rijden of twintig minuten wandelen van de dierentuin  hadden hun omzet ook graag zien verdubbelen. In afwachting van de panda’s speelden zij vol in op de hype. Slager Gert Driessen verkocht zijn bamboeburgers, pandapinda’s vlogen over de toonbank bij Smits Specialiteiten en de ijscoboeren van Martino’s hadden een lamme arm van het scheppen van panda-ijs. 

Burgemeester Hans van der Pas was er destijds van overtuigd dat de middenstand in de ‘pandastad’ structureel toeristen zou kunnen trekken, zei hij tegen de Volkskrant. ‘Rhenen hoeft niet het Giethoorn van Utrecht te worden, maar we willen wel economisch profiteren.'

Van een ‘pandamania’ is een jaar later echter geen sprake meer. Hingen er eerder driehonderd vlaggen met daarop een kenmerkende zwart-witte kop in de grote straat die dwars door het centrum loopt, nu is de panda verdwenen uit het straatbeeld. 

In sommige winkels ligt nog wel pandaspul, maar in kleinere hoeveelheden en minder prominent geëtaleerd. Uit andere, zoals ijssalon Martino’s of de slagerij van Gert Driessen, zijn de pandaproducten verdwenen. ‘Al na drie weken verkocht ik geen bamboeburgers meer’, zegt Driessen. ‘Qua omzet stelde het weinig voor, maar de publiciteit was leuk.’

Een blijvend hogere omzet heeft geen van de winkeliers, de goede voornemens van burgemeester Van der Pas ten spijt. Gevraagd naar het aantal dagjesmensen in hun zaak reageren ze verrassend unisono. Alsof ze het er meermaals over hebben gehad. 

‘Zou jij na een dag sjokken in de dierentuin nog lekker gaan shoppen in Rhenen?’, vraagt keurslager Driessen retorisch.

‘Als jij naar de dierentuin gaat, ga je dan na afloop een stuk kaas kopen?, repliceert Matthijs Smits in zijn delicatessenwinkel. 

‘Na een dagje dierentuin heb je het wel gehad’, vat Thea Baars van Patisserie Van Woerkom de opvattingen in de buurt samen.

Niettemin hebben sommige winkeliers tijdens de pandahype goed geboerd. Zo draaide Janet van der Sigtenhorst van Edwin en Janet’s Tabak en Lektuurshop een ‘vette omzet’ door rond de aankomst van de panda’s honderden knuffels te verkopen. Zij zal net als de rest van de middenstand hopen op het enige wat de hype rond Wu Wen en Xing Ya kan overtreffen: een pasgeboren babypanda. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.