CHINESE HAZENSLAAPJES

Vroeger was het zo eenvoudig, een leven in China. Je had een baan van de staat - in de fabriek of aan het bureau - of je ploeterde op je veldje, voor de staat....

fotografie Barbera brakel . tekst Hans Moleman

Als je je maar aan de regels van de Partij hield, kabbelde het leven wel voort. Je hoefde niet te concurreren, heel hard werken was meestal ook niet echt nodig. Tenzij je het tot Modelarbeider wilde schoppen, natuurlijk.

En toen ging het oude, vertrouwde systeem op de schop. Ruim een kwart eeuw geleden is het inmiddels, dat het sein voor de markteconomie-met-Chinese-trekken op groen ging. Het land begon te groeien, elk jaar maar weer meer.

In 2005 werd het zelfs op een haar na 10 procent, in weerwil van pogingen van hogerhand om de verhitte economie wat af te laten koelen.

Het is een prestatie die niemand de Chinezen nadoet. De hele wereld kijkt er met gemengde gevoelens naar. Er is bewondering, omdat er in 25 jaar toch maar meer dan tweehonderd miljoen mensen uit diepe armoede zijn opgekrabbeld. En er is ongerustheid. Want het kost veel banen in de rest van de wereld, die opmars. En hoe lang kan dat eigenlijk goed gaan, zo'n reuzegroei?

Het Chinese tempo heeft ongezonde trekjes, die de laatste tijd steeds beter zichtbaar worden. Er is massale vervuiling van rivieren, stad en land. Oude zekerheden als voor iedereen toegankelijke medische zorg en scholing zijn afgebroken, zonder dat er voor fatsoenlijke alternatieven is gezorgd. Uitbuiting en corruptie tieren welig.

De Partij weet het. Ze probeert gaten te stoppen, maar de 'harmonieuze samenleving' is voor honderden miljoenen nog ver weg.

De achterkant van het Chinese mirakel zie je ook op de gezichten. Chinezen zijn een taai volk, maar de opgeschroefde productiviteitseisen, de nieuwe concurrentiedwang, het gevecht om de baantjes, al die kenmerken van de nieuwe ratrace laten hun sporen na. Stress, mentale uitputting, het aantal zelfmoorden: het groeit net zo hard als de economie.

Kijk op een willekeurige dag in de metro en bij de bushalte in Shanghai, Guangzhou, Peking en al die andere miljoenensteden, en je ziet vooral vermoeide mensen. Kijk in eethuizen, in parken, op braakliggende terreinen bij bouwplaatsen, achter toonbanken van warenhuizen: overal zie je mensen die op onbewaakte ogenblikken een hazenslaapje proberen te doen. Doodop, even uitrusten van al die wilde groei.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden