Chinese gemeenschap breekt langzaam maar zeker open

De honderdduizend burgers van Chinese afkomst beginnen langzaam te integreren in de Nederlandse maatschappij. Bij de jeugd gaat dat proces veel sneller, met alle problemen van dien....

Ook andere Chinese restauranthouders pleiten daarvoor. 'We hebben allemaal dezelfde doelgroep, dezelfde producten en dezelfde prijzen. We concurreren elkaar dood', zegt er een. Sommigen hebben de overstap naar de handel al gemaakt. Ze importeren rekenmachines of sportschoenen uit China en verkopen die op markten. Anderen zijn Chinese boekwinkels, reisbureaus, kapsalons en supermarkten begonnen. Wie een wandeling in de buurt van de Amsterdamse Nieuwmarkt of de Rotterdamse West-Kruiskade maakt, treft een kleurrijk palet aan van Chinese toko's en speciaalzaken.

Chinezen uit het hele land ontmoeten er familie en doen er hun inkopen. En dan blijkt dat de Chinezen in Nederland behoorlijk aan de weg timmeren: meer dan 130 Chinese organisaties, uitstekende contacten in het bedrijfsleven, een burgemeester in Venhuizen (Ho ten Soeng) en een bekende coureur (Ho Ping Tung).

Maar in de Nederlandse parlementaire politiek zijn de Chinezen vrijwel afwezig. Yiu Cheung doet zijn best als CDA-raadslid van de Rotterdamse deelgemeente Feijenoord. Dan houdt het wel zo een beetje op. Daarom zijn de Chinezen een project begonnen om eigen mensen klaar te stomen voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2006. Zij moeten de nieuwe Chinese openheid uitdragen en de problemen in de eigen gemeenschap op de agenda zetten.

Hoe zit het dan met de problemen van de Chinezen? Die zijn een stuk minder gewelddadig dan vroeger. Verhalen over afpersingen en bedreigingen van restauranthouders door Chinese bendes worden minder gehoord . Al kent bijna iedere Chinese horecabaas nog het Kantonees gezegde, dat je door een beetje geld kwijt te raken, veel ongelukken en problemen kunt voorkomen.

Ook de angst voor misdaadorganisaties als de Triade 14K uit Hongkong, die zich bezighield met heroïnehandel en illegaal gokken, is verdwenen. Natuurlijk, in de Chinese gemeenschap zijn criminele mensensmokkelaars actief, evenals geldwoekeraars die kredieten aan Chinese gokkers verstrekken .

Maar de echte problemen zijn in de Chinese families zelf te vinden. Vrouwen hebben nauwelijks opleiding, eigen geld of een baan. Ze worden verplicht in het restaurant mee te helpen.

Ook zijn vrouwen vaak het slachtoffer van huiselijk geweld. Volgens Guon Xiu Xong van de landelijke Chinese vrouwenvereniging gedragen veel Chinese mannen zich als keizertjes. 'Echt heel zielig. Vooral als de mannen gokverslaafd zijn, is het voor vrouwen een hel. Het probleem is dat ze er niet mee naar buiten durven.' En dan relativerend: 'Maar het geweld is minder erg dan bij Turkse en Marokkaanse gezinnen hoor.'

Ook Chinese ouderen hebben problemen. Omdat ze altijd hebben gewerkt, hebben ze nooit goed Nederlands geleerd en leven ze in een isolement. Terug naar huis willen ze na al die jaren niet meer. Maar bij hun kinderen en kleinkinderen wonen, kunnen ze ook niet. Nederlandse verzorgingshuizen zijn geen optie. En vergeet niet, de groep Chinese ouderen groeit van alle allochtone ouderen het snelst. Dus heeft ze dringend behoefte aan eigen huisvesting. En er zijn maar weinig Chinese wooncomplexen met eigen gebruiken en mooie namen, zoals Wing San (Lang Leven) in Den Haag en Wah Fook (Chinees Geluk) in Rotterdam.

Maar de meeste zorgen baart de toenemende kloof tussen jongeren en ouders. Het familiesysteem neemt nog altijd een belangrijke plaats in. De voorouders worden vereerd, de familienaam beschermd, de tradities in stand gehouden, maar de onderlinge communicatie tussen ouders en kinderen verslechtert. Meestal is taal het probleem. Veel ouders spreken en schrijven louter Chinees, terwijl hun kinderen zich beter in het Nederlands uitdrukken.

De ouders proberen het wel. De meeste Chinese jongeren bezoeken elke zaterdag een Chinese school waar ze taal- en cultuuronderwijs krijgen. Maar buiten het klaslokaal spreken ze allemaal Nederlands. Bovendien gedragen ze zich vaak als Nederlanders. Hard werken in de familiezaak is voor hen niet zaligmakend. School, vrienden en genieten van het leven hebben prioriteit. Chinese jongeren noemen zichzelf bananen-jongeren: geel van buiten en wit van binnen.

Toch zien zij zichzelf niet als echte Nederlanders. Ze voelen zich Chinezen of Chinese-Nederlanders. Want ze zijn trots op hun herkomst en hun geschiedenis. Dus bezoeken ze Chinese lezingen en films. Organiseren ze themafeesten waarop ze als Mao Zedong, Zhou Enlai of andere historische figuren verschijnen.

Glimmend kijkt Chang rond in zijn imposante restaurant. Even laat hij zijn blik vallen op de foto's waarop hij met wijlen prins Bernhard in China Delight is te zien. 'Niet gek hè? En dan te bedenken dat wij Chinezen hier met twee lege handen zijn gekomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden