Chinese brieven Beste Rik,

De Culturele Revolutie bracht veel ‘modelrevolutionairen’ voort, dappere en onbaatzuchtige volgelingen van Mao. Een van hen was Lei Feng. Maar heeft hij echt bestaan?...

Vorige week heb ik Lei Feng gezien! Bewegende beelden van hem zaten in de tweedelige documentaire Morning Sun, die de VPRO heeft uitgezonden. Ik neem tenminste aan dat het Lei Feng was en niet een of ander acteur.

De documentaire gaat over de Culture Revolutie, die in 1966 begon en tien jaar heeft geduurd. Er komen Chinezen aan het woord die destijds bij de Rode Gardisten zijn geweest en nu vertellen hoe ze zijn aangespoord zelfs hun eigen ouders aan te geven als die contrarevolutionair gedrag vertoonden.

Lei Feng zat ook in de film. Ik heb goede herinneringen aan hem, want wij hebben bij Changsha samen het museum bezocht dat voor hem is opgericht. Wij waren lange tijd de enige bezoekers, totdat een klas op schoolreis binnenkwam. Lei Feng was een modelrevolutionair, een volgeling van Mao, die later tot martelaar is uitgeroepen. In 2003 is er ter ere van zijn veertigste sterfdag nog een grote campagne gevoerd onder de titel ‘Leer van Lei Feng’. Dat leer ik nou weer van de site van de Leidse sinoloog Stefan Landsberger, die een paar hele mooie pagina’s aan Lei Feng heeft gewijd.

Lei Feng zou in 1940 geboren zijn als de zoon van arme boeren. Toen eerst zijn vader door de Japanse bezetters werd vermoord en later zijn moeder zelfmoord pleegde, omdat zij was misbruikt door de zonen van een grootgrondbezitter, ontvlamde in Lei Feng het revolutionaire vuur. Hij ging in het volksleger van Mao, waar hij onmiddellijk opviel door zijn dapperheid en onbaatzuchtigheid. Hij waste de voeten en stopte de sokken van gewonde soldaten. En in zijn spaarzame vrije tijd las hij de geschriften van Mao. In 1962 kwam hij om het leven, helaas niet in een heldhaftig vuurgevecht, maar toen hij door een misverstand onder de wielen terechtkwam van een legertruc.

Mao heeft Lei Feng uitgeroepen tot het voorbeeld aller Chinezen en het museum in Changsha is daar het resultaat van. Het mooiste van de tentoonstelling vond ik een poster, waarop een moeder in een heel kleinburgerlijk interieur aan haar zoontje een boek voorleest waarin de heldendaden van Lei Feng staan beschreven.

Of Lei Feng echt heeft bestaan, wordt wel eens betwijfeld. Volgens Landsberger is het erg opvallend dat er zo veel foto’s bestaan uit de tijd dat Lei Feng nog helemaal niet beroemd was.

Het museum staat vol met parafernalia van Lei Feng: zijn wapens, zijn dagboek, zijn drinknap, enzovoort. Mij lijkt zo’n beetje alles fake. Het is handig in elkaar gezet volgens propagandawetten die ouderwets aandoen.

Vorige keer schreef je dat de Chinese jeugd zo leergierig is. Dat neem ik onmiddellijk aan, maar gelooft een schoolklas in het museum nou wat ze wordt voorgespiegeld of lopen ze er gniffelend aan voorbij? Hartelijke groet,

Max Pam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden