Chinees trauma in opera laat zich niet navoelen

Na het succes in 2002 van het Atlas Ensemble, een uitbreiding van het Nieuw Ensemble (NE) met Turken, Armeni en Azerbeidjanen, klonken er zaterdag in de Matinee twee gloednieuwe opera's voor een combinatie van westerse en Chinese instrumenten....

Het werd een oersaaie vertoning. In dit stuk vallen de Chinese instrumenten nauwelijks op, het geheel is hecht en eenvormig getrumenteerd en de zangpartijen doen denken aan gezwollen Russische romantiek. De leden van het Nederlands Kamerkoor, speciaal getraind in de uitspraak van het Chinees, leverden degelijke prestaties maar ontworstelden zich niet aan de zompige sfeer. Ook dirigent Lucas Vis niet, hoewel hij de conatie van musici en solisten stevig in handen had.

Alleen de Chinese zangers, met name de tenor Fan Jingma in de rol van journalist, toonden pit, mogelijk omdat zij zich als enigen betrokken voelden bij het onderwerp van deze 'reportage-opera'. Het Taiping Meer is de plek waar de beroemde schrijver Lao She tijdens de Culturele Revolutie zelfmoord pleegde, na gemarteld te zijn door de Rode Garde. Over de vraag naar de toedracht van dit drama buigen zich moeilijk (zeker in een concertante uitvoering) van elkaar te onderscheiden personages: een student, een collegaschrijver en het hoofd van een revolutionair comitoverigens zonder een antwoord te vinden.

Wat zonder twijfel een trauma is voor het Chinese collectieve bewustzijn, is lastig na te voelen voor een niet-Chinees publiek. Het is zoiets als een opera over Pim Fortuyn (is iemand hem trouwens al aan het componeren?) in premi brengen in Afrika.

Veel meer zeggingskracht heeft Fengyiting (Fenix Paviljoen) van Guo Wenjing (bekend van zijn eerdere opera's Wolvendorp en Nachtelijk banket). Ook dit historische verhaal, over een vrouw die aan twee machthebbers wordt beloofd en zo een crisis veroorzaakt, kent weinig dramatische ontwikkeling, maar hier zorgt de muziek voor levendigheid. In een instrumentale ouverture vol grillige swing, lichten de heldere timbres van de Chinese instrumenten op tegen de achtergrond van het westerse ensemble geen uniformiteit, maar vloeiende overgangen.

De opera werd zaterdag schitterend vertolkt door twee solisten met een indrukwekkende podiumaanwezigheid, die nog versterkt werd door hun schelle zangstijl. Shen Tiemei, een sopraan van de Sichuan Opera, zette haar partij kracht bij met een paar houten claves en gracieuze armbewegingen. Ook Jian Qihu, tenor bij de Beijing Opera, wist met zijn markante accenten en hoge kopstem voortdurend te boeien.

De begeleidende muziek van Guo Wenjing is bescheiden, maar effectief in het verfijnd aanstippen van melodie Zo verhield deze opera zich tot die van Xu Shuya als een vers roerbakgerecht tot een bord opgewarmde bami.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden