Chinees schaken

ONDANKS het sabelgekletter vanaf het Chinese vasteland is de politieke nieuwkomer Chen Shui-bian gekozen als president van Taiwan. De burgers van Taiwan hebben laten zien dat ze niet van plan zijn zich door iemand de wet te laten voorschrijven, ook niet door Peking....

De overwinning van de kandidaat van de Democratische Progressieve Partij (DPP) maakt een einde aan vijftig jaar Kwomintang-bewind. Onder generalissimo Tsjang Kai-tsjek, de verjaagde tegenstander van Mao, oefende de Kwomintang een dictatoriaal bewind uit. Van Taiwanese onafhankelijkheid was in die dagen nog geen sprake; de ambitie van Tsjang en zijn directe opvolgers was juist het heroveren van het Chinese vasteland.

In het laatste decennium voltrokken zich in Taipei twee grote politieke veranderingen. Het economisch tot bloei gekomen eiland ontwikkelde zich tot een volwaardige democratie, met persvrijheid en een meerpartijensysteem. En steeds vaker zinspeelden Taiwanese politici erop dat wat hen betreft de op de lange baan geschoven hereniging met de Chinese Volksrepubliek er nooit hoefde te komen. Het proces van democratisering op Taiwan leek Peking onverschillig te laten, maar op uitingen van het streven naar onafhankelijkheid reageerde het als door een wesp gestoken.

Ook op uitlatingen van presidentskandidaat Chen, dat hij de onafhankelijkheid van Taiwan nastreeft, kwam een felle reactie. Peking dreigde met oorlog, zonder die dreigementen vooralsnog te concretiseren. Nu Chen is gekozen, bestaat het gevaar dat de relatie tussen Taiwan en China zich verder toespitst en zelfs volledig uit de hand loopt. Of die ramp zich ook daadwerkelijk voltrekt, hangt echter af van de volgende zetten op het schaakbord in zowel Taipei als Peking.

Enige hoop is vooral op zijn plaats waar het Taiwan betreft. Het verlangen naar onafhankelijkheid is daar geen acuut politiek strijdpunt. Chen is ook geen vurige nationalist. De vooral onder jongeren populaire ex-burgemeester van Taipei staat veeleer bekend als hervormer, bestrijder van corruptie en verdediger van de mensenrechten. Het is dus aannemelijk dat hij, mede onder druk van de VS, die opnieuw hebben laten weten vast te houden aan hun zogeheten een-China-politiek, moeite zal doen om te komen tot een meer ontspannen relatie met China. Chens eerste uitspraken sinds zijn verkiezing wijzen ook in die richting.

Blijft de vraag naar de reactie van Peking. Laat de Chinese leiding zich geruststellen door het uitblijven van Taiwanese provocaties? Of zullen de Chinese tegenstanders van de toch al stagnerende hervormingen de kwestie-Taiwan aangrijpen om de aandacht af te leiden van de sociale onvrede in China zelf?

De keus die in Peking moet worden gemaakt, is van levensbelang, maar de buitenwereld heeft er weinig invloed op. Het enige wat Taiwan en de VS voorlopig kunnen doen is afwachten en proberen te sussen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden