Chinees of Engels: dat is de kwestie voor Cho

In een uitbundig met neonreclames verlicht straatje in de Hongkongse uitgaanswijk Wan Chai valt het witte, enigszins door roest aangetaste naambordje nauwelijks op: Kingsway Speedy Language Centre....

TOINE BERBERS

Alleen Catherine Cho is te laat. Ze moest nog wat afmaken voor haar chef op het verzekeringskantoor Wellsmart. Cho schuift snel aan, terwijl de leraar onverstoorbaar karakters op het bord tekent. De medeleerlingen kijken evenmin op, hun pennen krassen over het papier.

Cho volgt sinds januari een cursus Putonghua, het officiële, gestandaardiseerde Chinees dat in de volksrepubliek wordt gesproken. Vier avonden in de week perst ze zich na haar werk in de metro naar Wan Chai, twee haltes verderop. Meestal komt ze net op tijd, maar het is wel een race tegen de klok.

De werkdag is op papier om half zes afgelopen. Velen werken evenwel langer. Cho's collega's moeten eraan wennen dat zij uiterlijk om half zeven echt weg moet.

Cho is, evenals 88 procent van Hongkongs 6,3 miljoen inwoners, in het Kantonees opgevoed. Ze heeft lang nagedacht over haar besluit Putonghua te gaan leren. Op het werk heeft ze er (nog) niet zo veel mee te maken. Een cursus Engels - dat zij verre van vloeiend spreekt - zou voor haar eigenlijk veel handiger zijn.

Maar Cho hoorde van een vriendin die bij een bank werkt, dat er steeds meer vraag komt naar mensen die contacten in China kunnen onderhouden. De 28-jarige Cho wil vooruit in het leven en hoopt zich met Putonghua op de arbeidsmarkt aantrekkelijker te maken.

Het Putonghua is een vereenvoudigde versie van het Mandarijn, dat de ambtenaren in Peking vroeger spraken. Het communistische bewind voerde het eind jaren zeventig in. Nu is het Putonghua de wijdst verbreide taal in China, omdat de scholen het overal onderwijzen, naast de regionale taal. Het Kantonees heeft weinig gemeen met Mandarijn of Putonghua. Het verschil is zo groot als dat tussen Nederlands en Frans.

Een complicerende factor is dat Hongkong, Taiwan en Singapore de vereenvoudigingen van Peking niet hebben doorgevoerd. Zij gebruiken nog de oude, ingewikkelde karakters. Wanneer Hongkong op 1 juli 1997 Chinees wordt, krijgen de door Peking gezonden bestuurders te maken met een bevolking die ze niet kunnnen verstaan.

In de sterk internationaal georiënteerde handelsstad stond Engels altijd voorop. Maar dat is snel aan het veranderen. Toen Cho zich ging informeren over Putonghua, bleken veel cursussen al vol te zitten.

Taleninstituten schieten als paddestoelen uit de grond. Zelfs de British Council, sinds jaar en dag bezig de bevolking Engels bij te brengen, biedt nu cursussen Putonghua. Die van zeven uur bij Kingsway was voor Cho een uitkomst, omdat ze dan niet haar hele avond kwijt is. Ze woont nog bij haar ouders in het noorden van Hongkong en moet na de cursus nog een klein uur met metro en trein. Die tijd gebruikt ze voor het huiswerk.

Cho vindt het zwaar. Ze vond Engels altijd erg moeilijk en dacht dat Putonghua veel makkelijker zou zijn. Maar dat viel tegen. Het luistert allemaal erg nauw. Als je een karakter even verkeerd uitspreekt, betekent het meteen iets heel anders.

Nu twijfelt Cho of ze wel door zal gaan. Haar vader, die ambtenaar is, vindt het veel belangrijker dat ze goed Engels spreekt. Hij had het geld niet om zijn enige dochter naar een Engelse school te sturen, anders had hij het gedaan. Engels is een paspoort naar rijkdom, zegt hij.

Op de bank waar Cho's vriendin werkt, wordt Putonghua onderwezen in de tijd van de baas en op kosten van de baas. Tegen hen zal ze het altijd afleggen, vreest Cho. Toch zet ze voorlopig door. Het cursusgeld is tot juli betaald.

Toine Berbers

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden