Chinees dorp eist mummie terug van Nederlander: maar is het wel 'hun' Zhanggong?

Zijn verzameling eeuwenoude Boeddhistische kunst is nog steeds 'een leuke hobby', zegt kunstverzamelaar Oscar van Overeem vrijdagmiddag in de Amsterdamse rechtbank. Minder leuk vindt hij het dat hij dankzij die hobby inmiddels een internationaal verketterd figuur is. Hij zou een eeuwenoude Chinese mummie niet willen teruggeven aan het dorp waar het ooit werd gestolen. 'Het kost me ontzettend veel negatieve energie, geld en zakelijk heb ik er ook last van, want ik vind het zeer negatieve pers.'

De Zhanggong boedda op een telefoon van een bewoner in het dorp. Beeld Wassink/Lundgren

Van Overeem staat tegenover twee advocaten van het dorpscomité van YangChun, tweeduizend zielen groot. Sinds de 11de eeuw werd daar de mummie aanbeden van patriarch Zhanggong. Het lijk van de monnik zit verpakt in een Boeddhabeeld en was lang het reliek waar het dorpsleven om draaide. Totdat het in december 1995 werd gestolen.

Twee jaar geleden zagen de dorpelingen hun verloren Zhanggong ineens terug toen de staatstelevisie berichtte over een mummiebeeld dat in het Drenths Museum werd getoond. Een beeld van Van Overeem. Met een beroep op de Wet voor de Lijkbezorging proberen de dorpelingen hun heiligdom nu terug te krijgen.

De zitting draait vrijdag aanvankelijk om enkele juridische ditjes en datjes. Zo betoogt Van Overeems advocaat dat een mummie een roerend goed is, en dat het 'vaste jurispudentie is' dat alleen een 'warm lijk' onder de Lijkbezorgingswet valt. En dat een dorpscomité in Nederland geen rechtspersoon is.

Het vuurwerk komt als Van Overeem aan het woord komt. Over zijn leesbril kijkt hij de rechter aan en haalt hij zo nu en dan uit naar de tegenpartij, die volgens hem niets anders is dan een verlengstuk van de Chinese regering. Ratelend vuurt hij zijn argumenten af.

Chinese regering

Dat hij het beeld zeker wilde teruggeven toen dorpelingen in YangChun het herkenden als Zhanggong. Maar dat hij was gaan twijfelen aan de rechtmatigheid van die claim toen een Chinese en een Amerikaanse journaliste in het dorp optekenden dat het hoofd van Zhanggong ooit tijdens en processie was gebroken en gerepareerd. Uit CT-scans blijkt dat Van Overeems mummie nooit zo beschadigd was geweest.

En zo komt hij nog met een bak stevige argumenten die moeten aantonen dat hier sprake is van een mummieverwisseling. Voor Van Overeem is het duidelijk dat hij helemaal niet meer tegenover de dorpelingen staat, maar tegenover de Chinese regering. Die wil graag goede sier maken met het terughalen van roofkunst, is zijn vermoeden.

Toch heeft hij nog geprobeerd met de Chinese regering tot een overeenstemming te komen om het terug naar China te brengen. Maar de eisen die hij stelde, waaronder een redelijke vergoeding voor alle kosten die hij inmiddels voor het beeld had gemaakt, wilden de Chinezen niet inwilligen. 'Omdat dat gezichtsverlies zou zijn', vermoedt de verzamelaar.

Oscar van Overeem

Mysterieuze zakenman

Toen een tweede voorstel van zijn kant opnieuw werd afgewezen was hij er klaar mee en heeft hij het beeld geruild met de mysterieuze zakenman. Van Overeem kreeg er een groep beelden voor terug, zegt hij 'groot, klein dik, dun. Voor de helft had ik het ook al gedaan.'

Wie de man is wil van Overeem niet prijsgeven. 'Hij is zelf Chinees, woont in het buitenland en heeft een grote collectie Boeddhistische beelden.' Veel kans dat die nieuwe eigenaar het beeld op korte termijn terug naar China brengt is er niet, zegt Van Overeem tegen de rechter. 'Ik denk pas dat dat aan de orde is als u oordeelt dat het beeld inderdaad niet Zhanggong is.'

Lees de reportage in het dorp terug

Eeuwenlang werd de Patriarch Zhanggong in zijn dorp Yangchun aanbeden, tot zijn beeld in 1995 werd gestolen en bij een Nederlandse verzamelaar terechtkwam. De dorpelingen proberen hem terug te krijgen met wierook en rechtszaken. Zo ook vandaag, als zij zich bij de Amsterdamse rechtbank zullen beroepen op de Wet op de Lijkbezorging. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden