Chinees dierenkerkhof onder de as

De fraai bewaard gebleven fossielen uit de Chinese provincie Liaoning zijn het resultaat van een prehistorisch 'Pompeii': de dieren werden slachtoffer van vulkaanerupties.

AMSTERDAM - De bijzondere fossielen uit de Chinese provincie Liaoning, volgens kenners de mooiste ter wereld, zijn uitzonderlijk goed bewaard gebleven doordat de organismen zijn gestikt en bedolven onder as bij heftige vulkaanuitbarstingen, net als de inwoners van het Romeinse Pompeii.


Dat schrijven Chinese onderzoekers deze week in Nature Communications. De fossielen van de zogenoemde Jehol Biota dateren uit het vroege Krijt, 120- tot 130 miljoen jaar geleden, en omvatten onder meer de eerste gevederde dinosauriërs, vroege zoogdieren, reptielen, vogels, vissen en insecten. De fauna is zo rijk en divers dat ze tot nieuwe inzichten heeft geleid over de evolutie, bijvoorbeeld die van vogels.


Het was wetenschappers al duidelijk dat het Chinese dierenkerkhof het resultaat was van plotselinge massasterftes. Omdat afzettingen met fossielen worden afgewisseld met lagen tufsteen, moesten vulkaanerupties wel de oorzaak zijn. De precieze toedracht en reden van de uitzonderlijk goede conservering waren echter onduidelijk.


De onderzoekers concluderen op basis van geologische en mineralogische analyses van de fossielen en de sedimenten dat de dieren geleefd hebben in naaldbossen en meren in de schaduw van vulkanen en dat ze tijdens veelvuldige uitbarstingen slachtoffer werden van gloeiendhete 'pyroclastische stromen' van lava, gas, rotsen en as, ook wel gloedwolken genoemd.


De dieren stikten door giftige dampen, werden met de stroom meegesleurd en op bepaalde plekken in grote aantallen onder as bedolven. Dat verklaart de houding van veel fossielen, die in beweging lijken gestold, met gebogen ledematen en gestrekte ruggegraat, als ook het feit dat water- en landdieren samen worden gevonden.


Het is vergelijkbaar met hoe inwoners van de Romeinse steden Pompeii en Herculaneum in het jaar 79 verrast werden door de uitbarsting van de Vesusius en in hun dagelijkse bezigheden werden overvallen en geconserveerd.


Paleontoloog Anne Schulp van NCB Naturalis in Leiden noemt de verklaring heel plausibel. 'En ook heel welkom. Het is voor een belangrijke vindplaats als deze erg relevant hoe die fossielen precies zijn ontstaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.