Nieuwsaustralische journalisten in china

China zet laatste twee Australische correspondenten het land uit, na ondervraging

Twee Australische journalisten zijn onder diplomatieke begeleiding uit China weggevlucht, nadat zij een uitreisverbod en een ondervraging door het Chinese ministerie van Staatsveiligheid opgelegd hadden gekregen. De Chinese aanpak van de journalisten lijkt een mislukte poging tot gijzelingsdiplomatie, bedoeld om de Australische overheid onder druk te zetten.

Journalist Bill Birtles arriveert op het vliegveld van Sydney.Beeld AP

De intimidatie van de journalisten begon vorige week, maar werd pas dinsdag bekendgemaakt, na aankomst van de twee correspondenten in Sydney. De vijf dagen daarvoor zaten Bill Birtles, correspondent in Beijing van de tv-zender Australian Broadcasting Corporation, en Michael Smith, correspondent in Shanghai van de krant Australian Financial Review, in het geheim ondergedoken in Australische diplomatieke gebouwen in China.

De twee stonden op het punt China te verlaten, op advies van de Australische overheid, toen ze in de nacht voor hun vertrek allebei bezoek kregen van een groep agenten van de Chinese Staatsveiligheid. Die legden hun een uitreisverbod op en kondigden aan dat ze ondervraagd zouden worden ‘in een zaak van nationale veiligheid’. Een concrete reden werd niet gegeven.

Officieel luidt het dat de twee banden zouden hebben met Cheng Lei, een presentatrice van de Chinese staatstelevisie, die de Australische nationaliteit heeft. Vorige week werd bekend dat zij sinds augustus onder ‘residentieel toezicht’ staat: ze is niet aangeklaagd, maar zit vast op een onbekende locatie zonder toegang tot een advocaat. China past deze detentie toe in zaken van staatsveiligheid, maar ook om druk uit te oefenen op buitenlandse overheden.

Relaties in dieptepunt

Om te vermijden dat de twee journalisten in gijzeling zouden worden genomen, zoals ook twee Canadese burgers die sinds eind 2018 vastzitten, werden ze ondergebracht in de Australische ambassade in Beijing en het consulaat in Shanghai. Diplomaten onderhandelden dagenlang over hun vertrek uit China. Pas nadat ze garanties kregen dat de twee weer zouden worden vrijgelaten, werd akkoord gegeven voor een korte ondervraging, waarna het uitreisverbod werd opgeheven.

Het incident komt op een moment dat de relaties tussen Australië en China zich op een dieptepunt bevinden. China boycot Australische exportproducten omdat de regering in Canberra een onderzoek naar de oorsprong van het coronavirus wil, Australië maakt zich druk over Chinese spionage en beïnvloeding. Canberra heeft een negatief reisadvies uitgevaardigd voor China omwille van covid-19, maar waarschuwt Australiërs ook dat ze ‘risico lopen op arbitraire detentie’.

Volgens het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken past de ondervraging van Birtles en Smith in de ‘normale handhaving van de wet’. De relaties met Australië zijn ‘op wederzijds voordeel’ gebaseerd, en ‘buitenlandse journalisten hoeven zich geen zorgen te maken zolang ze zich aan de Chinese wetten houden’. Tegelijk suggereerde een artikel in de staatskrant Global Times dat het incident een vergelding zou zijn voor een Australisch onderzoek naar Chinese inmenging.

‘Bijna onmogelijk om in China te werken’

Australische media hebben nu voor het eerst sinds de jaren zeventig geen enkele correspondent meer in China. De enige krant met een geaccrediteerd correspondent liet deze niet naar China terugreizen. Andere media krijgen al maanden geen werkvergunning voor hun journalisten. Volgens Tory Maguire, uitgever van The Sydney Morning Herald, is het nu ‘bijna onmogelijk voor Australische nieuwsorganisaties om in China te werken’.

De lotgevallen van de Australiërs zijn tekenend voor het verslechterende mediaklimaat in China. Eerder dit jaar werden veertien Amerikaanse correspondenten het land uitgezet, in reactie op Amerikaanse maatregelen tegen Chinese staatsmedia. De Foreign Correspondents’ Club of China veroordeelde dinsdag de ‘ernstige escalatie van de aanhoudende Chinese overheidsaanval op de persvrijheid.’

Lees ook

Momenteel zitten er ook twee Canadese burgers vast

Eerder dit jaar werden veertien Amerikaanse correspondenten het land uitgezet, in reactie op Amerikaanse maatregelen om Chinese staatsmedia aan banden te leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden