Analyse

China wil VS niet in zijn achtertuin

Het slepende conflict in de Zuid-Chinese Zee dreigt te escaleren. China zou raketten hebben geplaatst op een van de eilanden. Dat heeft de verhouding tussen China en de VS op scherp gezet.

De satellietbeelden van Fox News waaruit zou blijken dat China raketten op Woody Island heeft geplaatst.Beeld ImageSat International

Met de plaatsing van Chinese luchtdoelraketten op een betwist eilandje is het slepende grensgeschil over de Zuid-Chinese Zee in een crisis ontaard. Escalatie op zijn Aziatisch: bijna in slowmotion ontwikkelt een sluimerend conflict zich tot een levensgevaarlijke situatie, die de verhouding tussen China en de Verenigde Staten op scherp zet.

China maakt aanspraak op vrijwel de gehele Zuid-Chinese Zee. Claims op kleine stukjes van diezelfde zee door een viertal buurlanden negeert Peking. Deze territoriale ruzie kwam decennia lang niet verder dan schermutselingen, tot China drie jaar geleden de druk opvoerde met grootschalige landwinning op riffen die bijvoorbeeld Vietnam en de Filipijnen ook tot hun gebied rekenen.

Op die opgespoten eilandjes bouwde China vuurtorens en weerstations, maar ook landingsbanen die lang genoeg zijn voor gevechtsvliegtuigen. Nu zijn daar radars bijgekomen en twee batterijen raketten die doelen op 200 kilometer afstand kunnen neerhalen. Althans, dat maakten Taiwanese militaire bronnen en Amerikaanse media woensdag bekend.

Verdediging

Peking deed die berichten af als een 'creatie van westerse media', maar ontkent niet dat er militaire activiteit is op Woody Island, Yongxing Dao in het Chinees. De minister van buitenlandse zaken Wang Yi zei dat eventuele legerinstallaties slechts dienen om Chinees grondgebied 'te verdedigen'. Het probleem is dat de buurlanden, in de rug gesteund door de Verenigde Staten, de Zuid-Chinese Zee niet als Chinees territorium beschouwen. Schepen en burgervliegtuigen die zich in de buurt van de eilanden wagen, krijgen scherpe waarschuwingen van Chinese militairen: vertrekken of in de problemen komen, is het devies.

De kleinere buurlanden kunnen onmogelijk tegen het machtiger wordende China op, dus leunen ze op de VS. Zo komen Amerikaanse en Chinese militairen steeds vaker tegenover elkaar te staan. In januari vloog een Amerikaanse B52-bommenwerper rakelings langs eilanden die China opeist. Het schuim over deze 'onverantwoordelijke en gevaarlijke provocatie' op Pekings lippen was nog niet opgedroogd, of er dook een Amerikaanse oorlogsschip op bij de Paracel-eilanden. Met deze Operatie Triton liet Washington zien hoe ver de VS gaan om de 'vrije zeevaart te garanderen'.

Volgens Chinese analisten is het luchtdoelgeschut een 'defensieve reactie' op Operatie Triton. In de Hongkongse krant South China Morning Post zegt hoogleraar internationale betrekkingen Jin Canrong dat als China zich 'bedreigd' blijft voelen, de volgende stap bestaat uit militaire installaties op de Paracel-eilanden. De Verenigde Staten vinden dat China als eerste de status-quo heeft verbroken door zonder enig overleg de andere claimende partijen voor een voldongen feit te stellen met enkele honderden hectare kunstmatig aangelegd 'Chinees grondgebied'.

China klein houden

Zo verwijten Peking en Washington elkaar de Zuid-Chinese Zee te militariseren. Niemand piekert erover een stap terug te doen. Zeker China niet, want Pekings motivatie in dit conflict zit veel dieper dan louter landjepik in een stuk zee. China voelt zich gefnuikt in zijn geopolitieke ambities door de Amerikaanse bemoeienis met Zuidoost-Azië, een gebied dat historisch tot de Chinese invloedssfeer behoort. De 'draai naar Azië' die president Obama enkele jaren geleden heeft ingezet, heeft volgens Peking maar een doel: China klein houden. De VS moeten volgens de Chinese logica eerst accepteren dat Azië geen Amerikaanse, maar een Chinese achtertuin is. Washington doet juist het tegenovergestelde, bijvoorbeeld met initiatieven zoals het overleg deze week over de Zuid-Chinese Zee tussen president Obama met Asean, een Zuidoost-Aziatisch platform. Dat irriteert Peking mateloos.

Terwijl de internationale gemeenschap is afgeleid door de oorlog in Syrië, lopen de spanningen in de Zuid-Chinese Zee op. Een aanvaring tussen het Chinese Volksbevrijdingsleger en bijvoorbeeld de Filipijnse marine in een verre tropische zee zal de wereld niet naar het randje van de afgrond brengen. Een militaire confrontatie tussen de Verenigde Staten en China doet dat echter wel.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden