China weert pottenkijkers over SARS

Slechts schoorvoetend heeft China toegegeven dat er in de provincie Guangdong mensen zijn gestorven door de mysterieuze longziekte SARS. Gezichtsverlies voorkomen is voor de machthebbers echter belangrijker dan een effectieve bestrijding van de ziekte....

De hele wereld wil de oorzaak weten van de geheimzinnige longziekte SARS, maar China werkt niet mee. Deze week heeft het voor de tweede keer een onderzoeksteam van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO de toegang geweigerd tot de zuidelijke provincie Guangdong, waar de wereldepidemie naar alle waarschijnlijkheid is begonnen.

SARS mag dan steeds meer slachtoffers eisen, voor de Chinese autoriteiten gelden belangrijker overwegingen dan een effectieve bestrijding: angst voor gezichtsverlies, angst voor paniek, angst voor sociale beroering.

Het broeierige Guangdong, waar miljoenen migranten uit het binnenland in werk- en slaapplaatsen samenhokken en dieren en mensen vaak op elkaar leven, is een ideale broedplaats voor infecties. Medio november brak er een vreemde ziekte uit. Ondanks de wildste geruchten deden de autoriteiten of hun neus bloedde.

Pas op 11 februari kwam de eerste officiële mededeling: na 305 ziektegevallen en vijf doden was de plaag bedwongen en de oorzaak gevonden. Drie weken later bleek het tegendeel toen de WHO de ziekte uitriep tot een 'wereldwijde bedreiging voor de gezondheid'. Als China vanaf het begin open kaart had gespeeld, dan was SARS misschien met een sisser afgelopen.

In een democratie zouden de media zich als terriërs op de zaak hebben gestort. In China is dat onmogelijk. De pers staat nog altijd onder strakke controle van de communistische partij, en de partij is, net als vroeger de keizer, de enige die weet wat goed is voor het volk.

Thema's die de partij onwelkom zijn, zijn onbespreekbaar en slecht nieuws wordt zoveel mogelijk achtergehouden.

Lange tijd is ook het oprukken van de 'buitenlandersziekte' aids ontkend of gebagatelliseerd. Artsen die slachtoffers hielpen en journalisten die schandalen naar buiten brachten werden vervolgd, maar er gebeurde niets om de epidemie te bedwingen.

Ook de 'atypische longontsteking' in Guangdong moest geheim blijven. De media kregen daarom bevel een persconferentie waar de farmaceutische kolos Roche een van zijn antibiotica aan de man probeerde te brengen, dood te zwijgen, terwijl justitie tegen Roche een onderzoek begon omdat het bedrijf het epidemietaboe had doorbroken.

De plaag werd pas officieel erkend toen men meedeelde dat hij tot staan was gebracht en geïdentificeerd als de seksueel overdraagbare ziekte chlamydia. Deze zich snel uitbreidende aandoening viel tot dan toe onder de categorie onwelkom nieuws. Even leek alles weer gewoon. Routinematig censureerde de tv in Guangdong berichten uit het naburige Hongkong over het uitbreken van de vogelpest.

Op 19 maart zei minister Zhang Wenkang van Gezondheid dat SARS in China was beteugeld. Diezelfde dag werd in Peking de ziekte vastgesteld bij een echtpaar, dat kort daarop overleed. Maar dat mochten de media niet melden, en evenmin dat negen passagiers op vluchten tussen Hongkong en Peking besmet waren geraakt.

De minister gaf toe dat de verspreiding van het virus in Guangdong een paar maanden lang niet is opgemerkt. Woensdag liet hij het officiële aantal dodelijke gevallen in China ineens stijgen van 5 tot 34.

China houdt niet van de pottenkijkers van de WHO. Pas op 16 maart gaf het de organisatie voor het eerst informatie over de ziekte, maar die was heel summier en cijfers zijn nog steeds niet verstrekt. Zelf kan de WHO die moeilijk achterhalen, want woensdag kreeg haar onderzoeksteam te horen dat het Guangdong niet in mag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden