REPORTAGE

China: tijd om normaal te doen

De Chinese economie schakelt van de hoogste versnelling terug naar 'het Nieuwe Normaal'. Gelukkig maar, want van het snel in elkaar zetten van goedkope troep raak je maar opgefokt.

Bouwlocatie waar Aerbin Kozijnengroep mee samenwerkt. Beeld WassinkLundgren
Bouwlocatie waar Aerbin Kozijnengroep mee samenwerkt.Beeld WassinkLundgren

Of hij nu in de auto zit of rondfietst, de blik van Gan Huileis dwaalt steeds af. Hij zoekt de horizon af naar bouwkranen. Een ingesleten gewoonte, veronschuldigt de 27-jarige vertegenwoordiger in kozijnen zich. 'Als het hoogste punt wordt bereikt, zijn bouwopzichters in een goede stemming. Dat is het gouden moment om met kozijnen aan te komen.'

De commissie van de verkoop is zijn inkomen. 'Dat was genoeg om een appartementje te kopen, maar nu maak ik me zorgen over mijn hypotheek. Dit jaar verdien ik net twee maandsalarissen, zo weinig kozijnen verkoop ik.'

De schralere vooruitzichten van Gan en 1,4 miljard andere Chinezen zijn het belangrijkste thema van het Plenum, een partijvergadering die vandaag in Peking begint. Daar wordt het nieuwe vijfjarenplan besproken. China moet de economische bakens verzetten, want de doorgedraaide groei van de afgelopen decennia is voorbij.

Portret van Ma Yongijan (links) en Gan Huileis (rechts) in de kozijnenfabriek. Beeld Judith Baas
Portret van Ma Yongijan (links) en Gan Huileis (rechts) in de kozijnenfabriek.Beeld Judith Baas

Onroerend goed

Dat is nergens zo goed zichtbaar als in het onroerend goed. Die was volgens het Internationaal Monetair Fonds ooit goed voor 15 procent van het Chinese bruto binnenlands product. Twintig procent van alle leningen die banken verstrekken gaan nog steeds naar de vastgoedsector, die ook de grootste werkgever van China is. Zo'n 100 miljoen Chinezen verdienen hun geld aan de bouw van reusachtige nieuwe miljoenensteden.

Van bouwen werd iedereen rijk: gemeenten haalden tot 60 procent van hun inkomsten uit landverkoop, fabrikanten van staal, cement en glas maakten overuren en projectontwikkelaars konden rekenen op honderden miljoenen kooplustige Chinezen die hun hele hebben en houden in huizen investeerden.

Zo'n belangrijke groeimotor zo hard en lang mogelijk laten draaien is verleidelijk. De overheid hief haar eigen maatregelen om de bubbelende huizensector onder controle te houden dan ook op zodra de economie een tandje langzamer groeide. Zo bleef de vastgoedsector de betrouwbare partner van de door groei geobsedeerde Chinese overheid.

Maar nu is het afgelopen. Niet door het overheidsbeleid, maar door de economische realiteit. Het Nieuwe Normaal heet dit tijdperk van inkrimpen en afkoelen.

Overblijfsel van de Sovjettijd

Koning Willem-Alexander, die momenteel een staatsbezoek brengt aan China, zou in Shanghai partijsecretaris Han Zhen ontmoeten, maar de heren lopen elkaar net mis. Han is in Peking, waar het Centraal Comité praat over de economische blauwdruk voor de komende vijf jaar. Vijfjarenplannen zijn een overblijfsel uit het Sovjettijdperk. De Volksrepubliek begon in 1953 met het nauwkeurig plannen van elk aspect van de economie, van staalproductie tot de hoeveelheid graan per hoofd van de bevolking. Het moderne vijfjarenplan, dat zo'n honderd pagina's telt, is meer een takenlijstje. Minder doelen, meer richtlijnen, bijvoorbeeld voor de moeizaam verlopende hervorming van de staatssector. Milieu krijgt veel aandacht, net zoals het stimuleren van hightechbedrijven, diensten en consumentenproducten voor gewone Chinezen. Die sectoren moeten voor economische groei zorgen.

Grote bouwput

'Toen ik vijf jaar geleden afstudeerde, was dit één grote bouwput,' zegt Gan. Hij rijdt door de nieuwbouwzones buiten Dalian, een welvarende Noord-Chinese havenstad. Een populaire plaats om te wonen. Toch trekken er geen bewoners in de torenflats die Gan twee jaar geleden van kozijnen heeft voorzien.

'De helft van de buitenwijken staat leeg', zegt Gan. Hij stopt bij projectontwikkelaar GroenStad om een deal voor kozijnen te beklinken. De trottoirs voor de laatste rijtjes van vier laagbouwflats worden net gelegd. Gan doet enthousiast over het project, maar hij is veel grotere wijken in aanbouw gewend. 'Maandenlang heb ik aan dit mini-projectje van 100 duizend vierkante meter vloeroppervlak getrokken. Vroeger haalde ik dit soort orders in een uurtje binnen, nu heb ik erom moeten vechten.'

Het is tijd voor een andere carrière, denkt hij. 'Ik zit met mijn neus boven op dat vijfjarenplan om te kijken wat de nieuwe groeisectoren worden. Agrarische hightechondernemingen of e-commerce: daarop zet ik in.'

Dat hij geen verstand heeft van landbouw en onlinemarktplaatsen doet er niet toe, zegt hij. 'Ik wist ook niets van onroerend goed. Waar de overheid groei aanmoedigt, vloeit het grote geld vanzelf heen.'

De fabriek van de Aerbin Kozijnengroep. Beeld WassinkLundgren
De fabriek van de Aerbin Kozijnengroep.Beeld WassinkLundgren

Kalm gangetje

En dat is niet naar mijn fabriek, zegt Ma Yongjian (53), directeur van de Aerbin Kozijnengroep. Om de tweehonderd man die hij nog niet heeft moeten ontslaan aan het werk te houden, heeft hij twee joekels van fabrieken samengevoegd tot een kleintje. Daar is het bezeten werktempo, dat zo gebruikelijk was in de Chinese industrie, afgezakt tot een doodkalm gangetje.

Geeft niets, zegt Ma. 'We wennen aan het Nieuwe Normaal. Ik ben blij dat het eindelijk afgelopen is met die krankzinnige groei. China liep totaal uit de pas bij de rest van de wereld.'

De afgelopen jaren, waarin Aerbin jaarlijks 200 duizend vierkante meter aan sponningen voor ramen en deuren uitbraakte, vroeg hij zich stiekem wel-eens af of China nog wel een echte economie had, of dat die voornamelijk uit bubbels bestond. Lang nadenken deed hij niet, want hij had het veel te druk met rijk worden van het zo snel mogelijk in elkaar zetten van kozijnen.

Lege nieuwbouwwijk in Dailin. De helft van de buitenwijken van de Chinese havenstad staat leeg. Beeld WassinkLundgren
Lege nieuwbouwwijk in Dailin. De helft van de buitenwijken van de Chinese havenstad staat leeg.Beeld WassinkLundgren

Nu pas dringt het besef door dat hij jarenlang onder hoge druk goedkope rommel afleverde, zegt hij schaterlachend. 'Mijn orders bestaan nu grotendeels uit het vervangen van slechte kozijnen door kwaliteitproducten. We hebben een kozijnenvakvereniging opgericht en ik ben voorzitter. Enig werk. Ik ga samenwerken met Japanse en Duitse kozijnenmerken. Een paar collega's kwamen met een voorstel voor een fusie - samen een beursgenoteerd bedrijf oprichten.'

Hij vindt het een spannend idee: minder doen, maar wel beter. Nieuwbouw zit er voorlopig niet in. 'De huizenmarkt is verzadigd. De markt kan het overschot aan woningen de eerstkomende jaren niet verwerken. Als er al overheidsmaatregelen komen, richten die zich op het nuttig gebruiken van die enorme voorraden leegstaande huizen.'

Ma ontdekt nu een leven naast de kozijnen. Toen de Chinese economie dertig jaar geleden begon te groeien, werkte hij als boer op zijn akkers. Hij kende het woord vakantie niet eens. 'Nu ga ik binnenkort voor het eerst van mijn leven op vakantie. Met mijn gezin, want daarvoor heb ik eindelijk weer tijd.

'Waarom denk je dat ineens enorme aantallen Chinezen uitstapjes maken? We willen een leven dat uit meer bestaat dan opgefokt geld verdienen. Iedereen denkt dat China ineenstort als de economie niet met 14 procent groeit, maar ik zat al heel lang te wachten op dat Nieuwe Normaal.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden