NIEUWS

China richt zijn pijlen op het onderwijs in Hongkong: dat moet gehoorzame en nationalistische kinderen afleveren

China voert de druk op de Hongkongse onderwijssector op: scholen daar worden gedwongen Hongkongse jongeren tot vaderlandslievende Chinezen op te voeden. Het einddoel is dat de jonge generatie niet meer denkt aan demonstreren tegen China.

November 2019, een student rent weg voor de oproerpolitie bij de Universiteit van Hong Kong. Beeld Reuters
November 2019, een student rent weg voor de oproerpolitie bij de Universiteit van Hong Kong.Beeld Reuters

Het openingssalvo in de strijd om de Hongkongse jeugd kwam van de twee belangrijkste Chinese staatsmedia. Partijkrant Het Volksdagblad en staatspersbureau Xinhua trokken zaterdag van leer tegen de grootste onderwijsvakbond van Hongkong, de Professional Teachers Union (PTU). De organisatie van 100 duizend onderwijsprofessionals is een ‘kwaadaardig gezwel’ dat zo snel mogelijk moet worden ‘uitgeroeid’, aldus de gelijktijdig gepubliceerde commentaren.

De progressieve PKU stond leerkrachten bij, die hun onderwijsbevoegdheid kwijtraakten wegens hun deelname aan protesten in 2019 tegen de toenemende bemoeienis van Beijing met Hongkong. De pro-democratische signatuur uit zich ook in betrokkenheid van de PKU bij de herdenking van het neerslaan van de Chinese democratiseringsbeweging in 1989. Die herdenking, de enige op Chinese bodem, is al twee jaar achter elkaar verboden.’

Deze week verbrak PKU snel de banden met de organisatoren van de herdenking (‘wegens het veranderende politieke klimaat’), maar dat zal de vakbond niet redden, blijkt uit het commentaar van Xinhua. ‘De unie is verstopt vuil in het onderwijssysteem, dat studenten vergiftigt en de samenleving in gevaar brengt. Het is tijd dit op te ruimen’, aldus Xinhua.

Zware straffen

De Nationale Veiligheidswet die Beijing de voormalige Britse kroonkolonie in juli 2020 oplegde, voorziet in zware straffen voor iedereen die zich uitspreekt tegen China. Deze week werd de eerste activist op grond van de nieuwe wet veroordeeld tot negen jaar gevangenisstraf. De wet dwingt ook hervorming van het Hongkongse onderwijs af. Dat is iets waar China al jaren op aanstuurt, maar demonstraties en gewelddadige confrontaties tussen politie en actievoerders in 2019 hebben die taak voor het Chinese bewind nog urgenter gemaakt.

Uit politiecijfers blijkt immers dat 40 procent van de 9.200 demonstranten die tussen juni 2019 en juni 2020 werden gearresteerd uit studenten bestond, onder wie zo’n 1.600 minderjarigen. Op dit moment lopen er rechtszaken tegen kinderen van 13 jaar, die bewapend met brandbommen meededen aan de rellen en protesten.

Deze geradicaliseerde jongeren zijn behoudende ouders een gruwel: die hebben vorig jaar een kliklijn opgezet om docenten aan te geven die in de klas de demonstraties goedkeuren of anti-Chinese standpunten ventileren. Onderwijzers bespieden en verraden is op het Chinese vasteland normaal.

Dat onder de arrestanten ook honderd leerkrachten waren, was voor Beijing het zoveelste teken dat het Hongkongse onderwijs dringend op de schop moet, zodat het de Hongkongse jeugd bijbrengt dat demonstreren tegen China een misdaad is. Daarna worden de kinderen omgevormd tot ‘patriotten’.

September 2019, middelbare schoolleerlingen uit Hong Kong vormen een protestketen door de stad. Beeld EPA
September 2019, middelbare schoolleerlingen uit Hong Kong vormen een protestketen door de stad.Beeld EPA

Nationalistisch

Met die formule heeft China ervaring: na de studentenprotesten in 1989 werden in 1991 sterk nationalistisch getinte onderwijsprogramma’s ingevoerd. Drie decennia later kennen de meeste jongeren op het Chinese vasteland slechts de officiële lezing van de partij van het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede en viert nationalisme hoogtij. Hongkongse scholen moeten nu hetzelfde voor elkaar krijgen.

Direct na de aanval in de Chinese staatsmedia verbraken de Hongkongse onderwijsautoriteiten hun werkrelatie met de PKU. Deze volgzaamheid van het Hongkongs bestuur stelt Beijing echter niet tevreden: Hongkong moet niet alleen willen, maar doen, zei Xia Baolong, de hoogste ambtenaar van Beijing in Hongkong onlangs.

De afgelopen maanden hebben onderwijsinstellingen hun lesprogramma’s aangepast aan de eisen van de Nationale Veiligheidswet. Volgens de richtlijnen moeten kinderen vanaf 6 jaar al de vier belangrijkste vergrijpen leren herkennen – afscheiding, opruiing, terrorisme en samenspannen met buitenlandse krachten. Zo’n duizend lagere- en middelbare scholen rapporteerden vorige maand aan de onderwijsautoriteiten hoe ze dat gaan aanpakken. Sommige scholen zijn niet verder gekomen dan het verwijderen van ‘staatsgevaarlijke’ literatuur uit hun bibliotheken, andere hebben alle vakken doordrenkt met lesjes nationale veiligheid.

De onderwijssector in Hongkong is divers – scholen van allerlei politieke en godsdienstige signaturen trokken vroeger duizenden leerlingen van het vasteland, juist omdat ze vrijer en creatiever onderwijs boden dan staatsscholen in de Volksrepubliek. Die trend is voorbij: inmiddels staat in Hongkong de allereerste school in de steigers die precies hetzelfde lesprogramma biedt als de Chinese staatsscholen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden