China regisseerde alles – zelfs het weer

Kritische geluiden hoorden er niet bij, de afgelopen weken in Peking. In ruil kreeg de wereld een rode-loperbehandeling.

Tijdens het slotweekeinde viel het ineens op. Bij de 29ste Olympische Spelen ging het niet over doping. Zes atleten werden in Peking positief bevonden, tegen 26 vier jaar geleden in Athene. Het zei niets over de moraliteit van de huidige atleet. Zelfs IOC-voorzitter Jacques Rogge verwachtte dat het aantal de komende dagen nog wel zou stijgen.

Toen het IOC in 2001 Peking de organisatie van de Spelen toewees, stond bij voorbaat vast dat het over heel andere thema’s zou gaan. Politieke en maatschappelijke kwesties zouden het tellen van de medailles overstijgen.

Na zestien dagen topsport restte er daarom maar één vraag: was het nu wel of niet goed geweest dat het dictatoriale regime in China gastheer mocht zijn van het grootste sportfeest ter wereld?

Het antwoord hangt af van degene aan wie je de kwestie voorlegt. Sporters zeiden dat ze niets te klagen hadden gehad. Vlekkeloze organisatie, vriendelijke mensen en het beste olympische dorp aller tijden.

Michael Phelps lachte zijn tanden bloot en liet zijn recordaantal van acht gouden medailles nog eens zien. De Amerikaanse zwemmer was Peking dankbaar, evenals de andere ster van de Spelen, de Jamaicaanse sprinter Usain Bolt, met zijn drie gouden medailles en wereldrecords.

Mensenrechtenorganisaties stelden dat de sport, het IOC en de atleten hadden gefaald. Niemand durfde openlijk het regime ter verantwoording te roepen. Over gevoelige kwesties kon en mocht in Peking niet worden gesproken.

Demonstraties waren tijdelijk toegestaan, maar niemand kreeg er een vergunning voor. Wie toch een Tibetaanse vlag ontvouwde, werd onmiddellijk opgepakt. Het maakte de Spelen, kosten minimaal 40 miljard euro, tot een twee weken durende reclamespot voor China. En de dictatuur, oordeelden velen.

China gebruikte de sport als een doeltreffend instrument van politieke propaganda. De precies 100 medailles (51 goud, 21 zilver, 28 brons) waren er het resultaat van. Ze gaven het land het zelfbewustzijn waar het naar smachtte.

Kritische geluiden hoorden daar niet bij en werden door de Chinese autoriteiten de kop ingedrukt. In ruil kreeg de wereld een rode-loperbehandeling.

Succes, het weer en de perceptie bleken maakbaar bij deze Spelen. Dat daarvoor raketten met zilverjodide moesten worden ingezet, dat er gefraudeerd werd met de leeftijd van turnsters en dat de werkelijkheid verdraaid mocht worden om de perfectie te benaderen, onderstreepte het verschil in cultuur met de westerse wereld.

De wereld heeft veel geleerd van China, zei IOC-voorzitter Rogge tijdens de sluitingsceremonie. En China heeft veel geleerd van de wereld.

Wie de lessen het best in praktijk zal brengen, is onduidelijk. Tot grote teleurstelling van de Chinezen zei de Belg niet dat het ‘de beste Spelen ooit’ waren. Het zou onder de huidige omstandigheden ongepast zijn geweest.

De sport zal in zijn ogen niettemin een bijdrage leveren aan positieve veranderingen in China. Sommige daarvan zijn al zichtbaar. Andere komen met de jaren. De erfenis van de Spelen is de verantwoordelijkheid van het Chinese volk, vond Rogge.

De IOC-voorzitter twijfelde niet aan de juistheid van de beslissing Peking de organisatie van de Spelen te gunnen. China wist als opkomende wereldmacht nimmer zo’n kritische blik op zich gericht.

Maar hij was ook blij dat de 30ste Olympische Spelen in 2012 ‘gewoon’ in Londen zijn.

Vuurwerk en spektakel in het Vogelnest in Peking tijdens de sluitingsceremonie van de Spelen. De vlam is gedoofd en het evenement is voorbij. (AP) Beeld
Vuurwerk en spektakel in het Vogelnest in Peking tijdens de sluitingsceremonie van de Spelen. De vlam is gedoofd en het evenement is voorbij. (AP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden