Nieuws

China reageert met zelfvertrouwen en zelfs met humor op Bidens coalitiepolitiek

De Verenigde Staten zijn ziek en de G7 moet de polsslag van de patiënt opnemen. Die diagnose komt van Zhao Lijian, woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. De Amerikaanse president Joe Biden mobiliseert in Europa een democratisch front tegen China. Hoe reageert Beijing?

Joe Biden komt aan op een militair vliegveld bij België. Hij spant zich in om een zo groot aantal landen achter zich te krijgen, in zijn harde opstelling jegens China. Beeld AFP
Joe Biden komt aan op een militair vliegveld bij België. Hij spant zich in om een zo groot aantal landen achter zich te krijgen, in zijn harde opstelling jegens China.Beeld AFP

1. Woede

Natuurlijk is China kwaad. Overal waar Biden aanschuift, wijst hij naar China als ‘systematische rivaal’, ‘uitdaging op veiligheidsgebied’ en ‘concurrent'. Het woord vijand valt nog net niet, maar de lang gekoesterde illusie dat China kan worden overgehaald zich naar het Westen te voegen, is opgegeven.

Het Chinabeleid van Biden staat voor een ‘existentiële keuze tussen democratie en autocratie’ en hij is op zoek naar medestanders in de G7, de Navo en de Europese Unie. Dit is volgens de Chinese ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk een ‘sinister plan’ dat conflicten zaait, waar de wereld niet van opknapt.

Daar kreeg Taiwan een voorproefje van. Een recordaantal van 28 gevechtsvliegtuigen scheerden langs het Taiwanese luchtruim, nadat Biden bij de G7 aandacht had gevraagd voor de benarde positie van het de facto onafhankelijke eiland. China behandelt Taiwan als afvallige provincie.

2. Pruilen

China heeft de oude slachtofferrol – ‘de buitenwereld begrijpt ons niet’ – ingeruild voor zelfvertrouwen. Maar over ‘de grootste systematische inmenging in China’s interne aangelegenheden ooit’ mag even worden gepruild. Is het Westen dan vergeten dat China steevast jaarlijks 30 procent bijdraagt aan de wereldwijde economische groei, kniezen de staatsmedia. Tip van staatspersbureau Xinhua voor de G7: verbeter het leven van je eigen burgers, in plaats van het land dat de wereld economische stabiliteit brengt zwart te maken.

3. Wedijver

Voor Build Back Better World (B3W), een nieuw Amerikaanse plan voor het aanleggen van infrastructuur over de hele wereld, is nog geen cent gevonden. B3W maakt goede sier met ‘hogere westerse waarden’ dan het Chinese Belt Road Initiatief (BRI). Maar ondertussen investeert China wereldwijd al acht jaar voor meer dan acht biljoen dollar in infrastructuur. Voor de staatsmedia bestaat B3W uit loze praatjes over mensenrechten van een klein clubje steenrijke, ‘imperialistische neo-kolonialen’ wier glorietijd voorbij is. Op Chinese sociale media circuleert een spotprent getiteld De Laatste G7, geïnspireerd op Het Laatste Avondmaal. Daar smeedt een meelijwekkend groepje dieren plannen voor hun wereldheerschappij door China op te vreten.

Kijk, vergelijk, en oordeel zelf wie het beste politieke systeem heeft, zegt China. Neem de EU, die zijn eigen achtertuin niet eens van betere wegen voorziet – op de Balkan komt het asfalt van Chinese wegenbouwers. En de belofte van de G7 om armere landen te voorzien van een miljard coronavaccins, komt zo laat dat Chinese staatsmedia het aanbod ‘een historische gemiste kans’ noemen. China heeft internationaal 350 miljoen vaccins verstrekt.

4. Ideologische wedloop

Na de dood van Mao heeft Beijing afgezworen zijn politieke systeem te exporteren. Maar nu Biden de wereld dwingt een ideologische keuze te maken staat Beijing te trappelen de competitie op dat vlak ook te intensiveren.

China zal zich extra inspannen zoveel mogelijk landen te overtuigen van de superioriteit van Chinees socialisme ten opzichte van de gemankeerde Amerikaanse democratie. Beijing heeft tot dusver afgezien van regelrechte aanvallen op democratieën, zoals grootschalige beïnvloeding van verkiezingen. Maar als Biden een ideologische wedloop wil, kan hij die krijgen.

5. Samenwerking

Door Amerikaanse ‘manipulaties’ lijkt het opnieuw een Koude Oorlog, maar Beijing houdt de deur open voor samenwerking. Ook de VS houden China aan boord voor klimaatvraagstukken en veiligheidsproblemen, zoals Noord-Korea. Met samenwerking slaat Beijing twee vliegen in één klap. De wereld ziet hoe goed China is en bilaterale samenwerking biedt volop mogelijkheden om de leden van Bidens alliantie tegen elkaar uit te spelen.

6. Verdeel en heers

Bidens front tegen China staat niet zo stevig als Washington zou willen. Europese partners als Duitsland, Italië en Frankrijk weigeren de hardste Amerikaanse standpunten over te nemen. Aziatische landen gaan van oudsher pragmatisch om met Beijing, wat ze ook van het Chinese politieke systeem vinden. Er liggen overal kansen voor Beijing om bondgenoten van Biden los te weken.

Die tactiek wordt verdekt aangekondigd door de enorme nadruk in elke Chinese verklaring op de ‘kleine minderheid’ die zich tegen China keert. Denken in kleine minderheden is een steunpilaar van de Chinese doctrine. Simpelweg gezegd stelt die dat China goed is, en de meerderheid van de mensheid ook, waarmee het per definitie onmogelijk is dat een groot aantal mensen tegen China is.

Vanuit dit denkraam is het van immens belang de minderheid zo klein mogelijk te maken, door de eenheid in andermans team te ondermijnen. Wie nu met Biden meepraat, krijgt straks te maken met de intense Chinese inspanningen om regeringen, het zakenleven of een deel van de bevolking richting Beijing te trekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden