nieuws

China reageert furieus op diplomatieke boycot van Olympische Spelen door VS en dreigt met tegenmaatregelen

De Amerikaanse regering heeft besloten geen officiële vertegenwoordigers te sturen naar de Olympische Winterspelen in China, die op 4 februari beginnen. China dreigde maandag met tegenmaatregelen op de diplomatieke boycot.

Bert Lanting
De Chinese vlag nabij de olympische ringen op de Olympic Tower in Beijing.  Beeld REUTERS
De Chinese vlag nabij de olympische ringen op de Olympic Tower in Beijing.Beeld REUTERS

De Verenigde Staten zullen geen afvaardiging sturen vanwege de ‘aanhoudende genocide en misdaden tegen de mensheid’ in de westelijke provincie Xinjiang, liet woordvoerder Jen Psaki maandag weten. Het signaal vanuit Washington luidt dat de behandeling van de Oeigoerse minderheid en het neerslaan van de democratische beweging in Hongkong niet onbeantwoord mogen blijven.

Toch is de aangekondigde diplomatieke boycot vooral symbolisch. Alleen Amerikaanse regeringsvertegenwoordigers zullen hun gezicht niet laten zien bij de Winterspelen, de sporters zelf mogen wel meedoen.

Spelen van Moskou

Daarmee gaat Biden veel minder ver dan president Jimmy Carter die in 1980 een volledige boycot afkondigde tegen de Olympische Spelen in Moskou. Toen mochten ook Amerikaanse atleten niet meedoen, zelfs op straffe van het verlies van hun paspoort. Aan die boycot, bedoeld als protest tegen de Sovjet-inval in Afghanistan en de vervolging van dissidenten door het regime, deden destijds 65 landen mee.

Op de gebeurtenissen in Afghanistan had de boycot geen enkel effect: de Sovjettroepen trokken zich pas in 1989 terug uit het land. Het wegblijven van zo veel landen deed wel flink afbreuk aan het imago van de Sovjet-Unie, die met de Spelen juist de superioriteit van het communistische systeem wilde laten zien.

Als vergelding voor de westerse boycot bleven de Sovjet-Unie en de Oostbloklanden, plus een handjevol ‘socialistische broederlanden’ in Afrika, vier jaar later weg toen de Zomerspelen in Los Angeles werden gehouden. Veel plezier hadden de boycottende landen niet van hun afwezigheid. Financieel werd het sportfestijn in Los Angeles een doorslaand succes.

China furieus

China zelf bleef ook enkele keren weg van de Olympische Spelen, uit ongenoegen over de deelname van Taiwan onder de vlag ‘Republiek China’. Dat was tegen het zere been van Beijing, dat Taiwan als een opstandige provincie beschouwt. Pas toen het eiland in 1984 onder de naam ‘Chinees Taipei’ ging meedoen, hief China de boycot op.

China reageerde maandag furieus op de aankondiging, ook al gaat het om een beperkte boycot. Het ministerie van Buitenlandse Zaken sprak van een ‘regelrechte politieke provocatie’ en waarschuwde dat China ‘resolute tegenmaatregelen’ zal nemen. Wat die zijn, liet woordvoerder Zhao Lijian in het midden.

Een aantal andere landen, waaronder Groot-Brittannië, Australië en Canada overweegt ook officieel weg te blijven. Het Europees Parlement riep de EU-landen afgelopen zomer op de ceremonies te boycotten. Als nog meer landen besluiten geen vertegenwoordigers naar de Winterspelen te sturen, is dat pijnlijk voor China. Maar Beijing heeft het antwoord al klaar: de Russische president Vladimir Poetin is uitgenodigd voor de openingsceremonie.

Diplomatieke boycot minder effectief

Daarbij komt dat het wegblijven van officiële vertegenwoordigers minder indruk maakt dan een boycot die ook atleten treft. Daarmee laten de protesterende landen zien dat ze bereid zijn ook zelf een offer te brengen voor hun overtuigingen.

In de praktijk zullen de honderden miljoenen televisiekijkers in de wereld er bovendien nauwelijks niets van merken: de wedstrijden gaan immers gewoon door. De Chinese leiders zullen ongetwijfeld ook kijken naar de ervaringen met de Olympische Spelen in 2008 in Beijing. Ook toen gingen er stemmen op de Spelen te mijden, uit protest tegen het hardhandige neerslaan van de opstand in Tibet door Beijing. Tegen de tijd dat de spectaculaire sluitingsceremonie in het ‘Vogelnest’-stadion begon, waren die geluiden allang verstomd.

In de aanloop naar de Olympische Winterspelen in Sotsji (2014) liet de Russische president de voormalige olie-tycoon en politieke vijand Michail Chodorkovski vrij uit het strafkamp. Ook twee leden van de meidenband Pussy Riot die vastzaten, kwamen op vrije voeten.

Dat werd gezien als een gebaar van Poetin onder druk van de oproepen tot een diplomatieke boycot van het Olympische festijn waarin Moskou tientallen miljarden euro’s had gepompt. Verder maakten de westerse protesten weinig indruk. Een paar maanden later liet Poetin zijn troepen Oekraïne binnenvallen om de Krim te bezetten.

Diepe belediging

Beijing beschouwt de Amerikaanse maatregel als een diepe belediging voor de 1,4 miljard Chinezen. Maar waarschijnlijk zal de Chinese president Xi Jinping het ook zien als bewijs dat hij van president Biden minder kan verwachten dan hij hoopte, als het gaat om het verbeteren van de dramatisch verslechterde betrekkingen tussen de twee landen onder president Trump.

Eind vorige maand belegden Biden en Xi Jinping nog een topontmoeting per videoverbinding in een poging om te voorkomen dat de onenigheden tussen de twee landen uit de hand lopen. Maar er vielen van beide kanten harde woorden. Biden klaagde over de onderdrukking van de Oeigoeren, Hongkong en China’s dreigende houding tegenover Taiwan. Op zijn beurt waarschuwde Xi de Amerikaanse president zich niet met Taiwan te bemoeien. Dat zou volgens hem ‘spelen met vuur’ zijn.

null Beeld AFP
Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden