China presenteert plan voor 'Nieuwe Zijderoute van IJs' via Noordpool

Eenvijfde van de mensen is Chinees, dus heeft China ook recht op de 'nabije Noordpoolstaat', redeneert China

Het wordt allemaal mooi gepresenteerd. Maar de belangstelling van Beijing voor het Noordpoolgebied is vooral ingegeven door economische motieven.

Chinese onderzoekers plaatsen een onderzoeksinstrument in de Arctische Zee. Op de achtergrond de ijsbreker 'Sneeuwdraak'. Beeld Wu Yue

Voor het eerst heeft China, dat de afgelopen jaren steeds actiever is geworden in poolgebieden, zijn officiële Noordpoolbeleid gepresenteerd. Economisch eigenbelang blijkt hierbinnen Beijings voornaamste drijfveer, zoals de exploitatie van visgronden en fossiele brandstoffen. Ook nieuwe vaarroutes naar Europese en Noord-Amerikaanse markten, die toegankelijk worden door het smelten van de ijskap, zijn zo 'essentieel' voor China dat Beijing zich nu nadrukkelijk opwerpt als belanghebbende in het Noordpoolgebied.

Het door de Staatsraad, het hoogste uitvoerende orgaan in het land, uitgegeven witboek staat vol beloften het milieu en internationale verdragen over het Noordpoolgebied te respecteren. De klimaatverandering is het gebied echter zo aan het veranderen dat China zijn aanwezigheid in de poolwateren moet versterken, al was het maar omdat China zich tegenwoordig als hoeder van het klimaat, wereldeconomie en eigenlijk de gehele mensheid opwerpt. Daarom is de nieuwe Chinese houding over de Noordpool zo assertief, na tien jaar van officiële vaagheid over zijn ambities. Zo voorkwam Beijing onrust bij 'oude' poolmogendheden als Rusland.

Tolerantie

In China waren de plannen voor de Noordpool al een tijd duidelijk: wetenschappers en militairen noemen China al jaren een 'nabije Noordpoolstaat' en stellen dat de Noordpool 'van iedereen' is. Alleen al het feit dat eenvijfde van de wereldbevolking Chinees is, geeft dat land recht op een hoofdrol in de ontwikkeling van het Noordpoolgebied. Doordat China zo voorzichtig opereerde, ontstond nauwelijks tegengeluid.

De wereld zag er geen kwaad in om China's invloed als 'nabije Noordpoolstaat' te tolereren. Institutioneel, door China in 2013 als waarnemer te laten toetreden tot de Arctische Raad, een internationale club landen die zich met poolvraagstukken bezighoudt. Ook op wetenschappelijk gebied namen de Chinezen steeds meer initiatieven.

Maar de ongeschreven strategie kreeg vooral vorm door economische samenwerking met landen als IJsland, waarmee China een vrijhandelsverdrag sloot. Als het poolijs dun genoeg is voor een commerciële vaarroute bovenlangs, biedt IJsland een belangrijke havenfaciliteit. Vandaar die reusachtige Chinese ambassade in Reykjavik.

Kortere route

China's eigen ijsbreker, de Sneeuwdraak, trotseerde als eerste Chinees vaartuig in 2012 de noordelijke route over de Noordpool, gevolgd door scheepsgigant Cosco. Dat noordelijke alternatief is 6.400 kilometer korter dan de traditionele zeeweg via het Suezkanaal en China wil die nieuwe route daarom snel ontwikkelen. Daar hoort een pakket logistiek bij onder de noemer 'de Nieuwe Zijderoute van IJs'. En als Beijing spreekt over Zijderoutes, gaat het altijd over de aansluiting op het grote strategische plan voor logistieke mammoetprojecten, handelsstromen en economische ontwikkeling met China als middelpunt dat de Chinese president en partijleider Xi Jinping vorig jaar lanceerde.

Geen plundering

Ook een goudmijn: nieuwe energiebronnen als wind- en zonne-energie ontwikkelen, terwijl Beijing wacht tot klimaatverandering de voorraden fossiele brandstoffen en delfstoffen op de Noordpool toegankelijk maakt.

En wie vreest dat de Chinezen de Noordpool gaan leegplunderen: volgens onderminister van buitenlandse zaken Kong Xuanyou is er geen vuiltje aan de lucht. De opbrengst wordt volgens de Chinese principes van 'win-win' eerlijk verdeeld tussen Beijing en de inheemse volkeren in het Noordpoolgebied. Die volkeren behouden hun traditionele cultuur en leefomgeving, belooft Beijing, want China wil de Noordpool schoon en fris houden. Die is volgens de Chinese strategie namelijk ook een aantrekkelijke vakantiebestemming voor rijke Chinese toeristen.


Dit is China's andere Nieuwe Zijderoute

Van lege perrons tot ladyboys: De China-Laos treinlijn
Met blinde toewijding aan de lange termijn bouwen ze in China aan een handelsnetwerk. Hogesnelheidslijnen, zoals die naar buurland Laos, worden gepresenteerd als een godsgeschenk aan de wereld. En voor die vooruitgang moet veel, zo niet alles, wijken.

China's nieuwe Zijderoute wekt argwaan en ontzag
Met een netwerk van land- en zeeroutes door zeker 60 landen wil China de wereldhandel in zijn greep krijgen. Verontrustend? Niet volgens de 28 staatshoofden die 14 mei 2017 in China een speciale top bijwonen. (+)

Commentaar: Nieuwe Zijderoute biedt kansen voor West-Europa
De economische ambities van China kennen geen grens. Het project 'Een Gordel, Een Weg' (OBOR) gaat Azië, Afrika en Europa met elkaar verbinden via een wijdvertakt netwerk van spoorwegen en zeewegen. Europa kan beter zijn scepsis laten varen en op die rijdende trein uit China springen.

Er moet Europees antwoord op Chinese Zijderoute komen
Achter de Chinese boodschap van verbondenheid schuilt een zeer competitieve strategie. Wat telt is niet alleen de samenwerking, maar wie bij die samenwerking het meeste wint.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.