China pikt 'separatisme' Taiwan niet

China heeft furieus gereageerd op de aankondiging van Taiwan dat het zichzelf voortaan beschouwt als een natie, en dus niet meer als deel van het ene China....

Het Taiwanese leger is voorbereid op mogelijke Chinese acties. China zou grootscheepse militaire manoeuvres op zee en in de lucht willen houden om Taiwan schrik aan te jagen. Het in de herfst geplande bezoek aan Taipei van China's belangrijkste Taiwan-onderhandelaar gaat misschien niet door. Washington heeft beide partijen tot overleg gemaand. De VS erkennen slechts de regering in Peking, maar zijn de belangrijkste bondgenoot van Taiwan.

Drie jaar geleden vuurde China raketten af richting Taiwan als reactie op het eigenmachtige bezoek van de Taiwanese president Lee Teng-hui aan de VS en als waarschuwing dat de presidentsverkiezingen op het eiland niet moesten leiden tot een onafhankelijkheidsverklaring. Lee werd herkozen. De spanning van toen is weer terug, naar aanleiding van een interview van Lee voor de Duitse radio.

Lee definieerde de relaties met het vasteland als 'van natie tot natie, of ten minste speciale natie-tot-natie-relaties'. Met dergelijke relaties, zei hij, 'is er geen enkele behoefte meer om de Taiwanese onafhankelijkheid uit te roepen'. Deze lijn is sinds maandag officieel. Tot nu toe durfde Taiwan zich niet een natie te noemen, uit angst dat Peking daaruit zou afleiden dat Taipei het herenigingsstreven had opgegeven.

Voor Peking is Taiwan een afvallige provincie van het ene en ongedeelde China, waarmee het eens herenigd moet worden. Zolang de Taiwanezen niet de onafhankelijkheid uitroepen, is Peking geduldig. Maar als ze dat wel willen, of als buitenlandse machten in Taiwan tussenbeide komen, behoudt China zich het recht voor geweld te gebruiken.

Taiwan ziet zichzelf als de voortzetting van de in 1911 gestichte Republiek China, maar de huidige regering heeft de pretentie laten vallen dat zij China's enige echte is.

Taiwan is een hoog ontwikkelde, democratische staat geworden. Hereniging met het vasteland vindt het onaanvaardbaar zolang dat een autoritaire eenpartijstaat is.

Formeel beleed zowel Peking als Taipei dat er maar één China bestond, zij het gesplitst in twee 'politieke entiteiten'. Die vondst heeft tientallen jaren stabiliteit gegarandeerd. Maar volgens Taiwan misbruikte Peking de formule om de legitimiteit van de regering van het eiland te ondermijnen.

Met zijn ommezwaai probeert Taiwan op voet van gelijkheid te komen met het vasteland en daarmee betere onderhandelingsvoorwaarden af te dwingen. Het laten vallen van het één-China-principe zou slechts een aanpassing zijn aan de realiteit van twee China's en aan de wens van de Taiwanese bevolking.

Peking komt krachttermen te kort om de stap van Taipei te veroordelen. Taiwan riskeert een 'monumentale ramp' met deze 'rauwe sabotage' van de afspraken. Taiwans leiders 'spelen met vuur'. Lee's 'splijtingsactie' zou bedoeld zijn om zijn kandidatuur in de presidentsverkiezingen van 2000 voor te bereiden. Dat is in Taiwan nadrukkelijk ontkend.

Economisch hebben het Chinese vasteland en Taiwan innige contacten. In het begin van de jaren negentig stond de Taiwanese regering investeringen op het vasteland toe. Taiwanese ondernemers hebben nu voor dertig miljard gulden geïnvesteerd in China, 42 procent van alle overzeese investeringen van het eiland. Een conflict zou beide partijen alleen maar schaden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.