China neemt wet aan die macht geeft over 'buitenlandse' ngo's

Het Chinese parlement heeft donderdag een controversiële wet aangenomen waarmee de veiligheidsautoriteiten grote macht krijgen over 'buitenlandse' niet-gouvernementele organisaties en hun lokale partners. De wet kreeg direct veel kritiek van ngo's en maatschappelijk middenveld.

De Chinese president Xi Jinping. Beeld epa

Volgens de wet, die komend jaar in werking treedt, mogen buitenlandse ngo's de staatsveiligheid en 'etnische eenheid' van China niet in gevaar brengen. Ze moeten een Chinese sponsor hebben en zich laten registreren bij de politie. Die krijgt ruime bevoegdheden om ngo-medewerkers te ondervragen, huiszoeking te doen, financiën in kaart te brengen en activiteiten aan banden te leggen.

De wet bevat ook een bepaling dat de politie ongewenste organisaties op een zwarte lijst kan zetten en het werken in China kan verbieden. Dit geldt groepen die over de schreef zijn gegaan, 'van het openbaren van staatsgeheimen tot het verspreiden van geruchten of laster danwel het anderszins in omloop brengen van schadelijke informatie die de staatsveiligheid kan bedreigen'.

De nieuwe wet, die volgens Chinese staatsmedia meer dan 7000 buitenlandse ngo's en hun lokale partners kan treffen, is onderdeel van een groot pakket wetgeving (met onder meer een antiterrrorisme- en een cyberveiligheidswet) waarmee president Xi Jinping westerse invloeden op de Chinese maatschappij en daardoor geïnspireerde binnenlandse kritiek wil inperken en beheersen.

Bekritiseerd

Westerse regeringen en ngo's hadden een eerdere versie van de wet al fors bekritiseerd. De wet zou veel te vaag zijn over wat precies schadelijk is voor de Chinese staatsveiligheid, en humanitaire, sociale en milieu-organisaties het werken onmogelijk maken. Maar de nieuwe wet is nog steeds onduidelijk en zit vol belemmerende bepalingen, liet de Duitse ambassade in Bejing weten.

Het Netwerk van Chinese Mensenrechtenverdedigers kwalificeerde de wetgeving gisteren als 'draconisch'. Volgens het Netwerk staat de wet de politie toe 'dagelijks toezicht' over buitenlandse ngo's uit te oefenen. De wet zal een 'zeer schadelijke invloed hebben op het maatschappelijk middenveld in China'. Zo zouden buitenlandse ngo's in de verleiding kunnen komen politiek-gevoelige projecten af te stoten om in China te mogen blijven werken.

Amnesty International noemde de wet gisteren fundamenteel verkeerd. 'De autoriteiten, en in het bijzonder de politie, zullen vrijwel ongelimiteerde macht hebben om ngo's in de gaten te houden, hun activiteiten in te perken en uiteindelijk het maatschappelijk middenveld te verstikken', zei William Nee, China-specialist van de mensenrechtenorganisatie, in een verklaring.

'Nationale veiligheid'

China volgt met de wet het voorbeeld van onder meer Rusland, dat enkele jaren geleden al een wet afkondigde op buitenlandse ngo's. Die moeten zich daar laten registreren als 'buitenlandse agenten' en worden ook aan strenge controles onderworpen. Civicus, een internationale koepelorganisatie voor het middenveld, waarschuwde onlangs dat steeds meer landen mensenrechten- en milieugroepen dwarsbomen onder het mom van nationale veiligheid.

Chinese hoge ambtenaren zien het probleem niet. China verwelkomt gezagsgetrouwe buitenlandse ngo's in het land, maar pakt wel degenen aan die de staatsveiligheid of de maatschappelijke stabiliteit bedreigen, zeiden ze gisteren tegen Reuters, zonder echter te definiëren wat dit betekent.

'Laat ik het alledaagse bewoordingen zeggen', zei Guo Linmao van het Nationaal Volkscongres. 'Als je in problemen verkeert, vraag dan de politie om hulp. Waar ben je bang voor als je de wet niet hebt overtreden?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden