'China moet spionagevliegtuig direct terugsturen'

China moet het Amerikaanse spionagevliegtuig dat in botsing is gekomen met een Chinese jager zonder dralen teruggeven, eist president Bush....

President Bush eist dat China zonder dralen de bemanning laat gaan van het spionagevliegtuig dat afgelopen weekeinde een noodlanding moest maken op Chinees grondgebied. De Verenigde Staten verlangen ook dat China het vliegtuig onmiddellijk terugstuurt. De kwestie heeft de spanning tussen de twee landen flink doen oplopen.

Bush toonde zich 'verontrust' over het uitblijven van een antwoord van de Chinese autoriteiten op het verzoek van de Amerikaanse ambassade in Peking toegang te krijgen tot de 24 bemanningsleden. Peking heeft de VS wel de verzekering gegeven dat ze gezond en wel zijn.

Het toestel, een EP-3 Aries uitgerust met uiterst geavanceerde radar- en afluisterapparatuur, was op een verkenningsvlucht voor de kust van China toen het werd onderschept door Chinese gevechtsvliegtuigen. Volgens een Amerikaanse militaire woordvoerder ramde een van de Chinese F-8-toestellen het Amerikaanse vliegtuig. Dat liep daarbij zulke schade op dat de bemanning toestemming moest vragen voor een noodlanding op het Chinese eiland Hainan.

Het Chinese toestel stortte in zee; de piloot wordt nog vermist. President Bush bood de Chinezen gisteren hulp aan bij het opsporen van het verongelukte toestel.

De Verenigde Staten houden vol dat de Amerikaanse EP-3 boven internationale wateren vloog toen hij werd onderschept, maar Peking spreekt dat tegen. Het komt geregeld voor dat Amerikaanse vliegtuigen worden geschaduwd door Chinese gevechts toestellen, maar volgens de commandant van de Amerikaanse strijdkrachten in het gebied van de Stille Oceaan zijn de Chinezen de laatste maanden steeds agressiever geworden.

Washington waarschuwde de Chinezen dit weekeinde meteen niet aan boord te gaan van het Amerikaanse toestel. 'Het hele toestel moet worden beschouwd als Amerikaans grondgebied en de Chinezen mogen het niet in beslag nemen, inspecteren of betreden zonder Amerikaanse toestemming', aldus een woordvoerder van de Amerikaanse marine.

Maar volgens de Amerikaanse televisie is dat toch gebeurd. De nieuwszender NBC meldde dat de bemanning onder dwang van boord is gehaald. De Amerikaanse autoriteiten zijn uiteraard bezorgd dat Chinese militairen van de gelegenheid gebruik maken om de spionage-apparatuur aan boord van het toestel te inspecteren.

Volgens deskundigen is het hoogst ongebruikelijk dat een land de bemanning van een vliegtuig vasthoudt als het toestel een noodlanding heeft gemaakt.

Het incident dreigt de Amerikaans-Chinese betrekkingen, die sinds het aan de macht komen van president Bush toch al heel koel zijn, nog verder te verpesten. Het Pentagon liet weten dat het drie oorlogsschepen in de buurt houdt 'om de situatie in het oog te houden'.

Voormalig nationaal veiligheidsadviseur Zbigniew Brzezinski zei dat het incident de relaties flinke schade kan berokkenen als China het vliegtuig en de bemanning niet meteen laat gaan. Hij wees erop dat de Amerikaanse regering juist op het punt staat een besluit te nemen over de levering van nieuwe wapens aan Taiwan.

De Taiwanese regering heeft de VS om levering van vier moderne torpedobootjagers gevraagd. Taiwan hoopt dat die zullen worden uitgerust met het uiterst geavanceerde Aegis-radarsysteem, dat ruim honderd projectielen tegelijk kan volgen.

De Chinese regering heeft gewaarschuwd dat levering van het Aegis-systeem het gevaar van een gewapend conflict met Taiwan zal vergroten. Peking is bang dat de Aegis-radars het begin zullen worden van een soort mini-raketschild waarachter Taiwan zich kan terugtrekken.

Een commissie van de Amerikaanse marine concludeerde onlangs in een geheim rapport dat Taiwan de torpedobootjagers en de Aegis-radar nodig heeft om het hoofd te bieden aan de raketten en vliegtuigen die China langs de kust tegenover Taiwan heeft geconcentreerd.

Volgens de marine zouden de VS Taiwan ook onderzeeërs moeten leveren. Ook daartegen maakt Peking ernstig bezwaar. Conservatieve Republikeinse Congresleden vinden dat Bush zich niets moet aantrekken van de Chinese bezwaren en Taiwan moet geven waarom het vraagt. Het staat wel vast dat het incident met het Amerikaanse verkenningstoestel de roep om een hardere opstelling tegenover China alleen maar zal versterken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden