Nieuws

China laat 2.000 Kazachen vertrekken uit strafkampprovincie Xinjiang

Tweeduizend Kazachen in de westelijke grensprovincie Xinjiang mogen de Volksrepubliek China verlaten. Als ze hun Chinese staatsburgerschap opgeven en verhuizen naar Kazachstan lopen ze geen risico meer in de beruchte kampen terecht te komen, waar de Chinese staat etnische minderheden interneert. Dat meldt persbureau AP.

Familieleden van vermiste Kazachen uit Xinjiang houden de foto's van hun geliefden omhoog. Beeld AP

In Xinjiang in het uiterste West-China wonen niet alleen Oeigoeren - een islamitisch, aan de Turken verwant volk. Er is ook een grote Kazachse gemeenschap, die al generaties lang heen en weer trekt over de Chinees-Kazachse grens om handel te drijven.

Toen honderden Kazachen – samen met honderdduizenden tot mogelijk een miljoen Oeigoeren – in Xinjiang verdwenen, vroegen ongeruste familieleden in Kazachstan daar aandacht voor. Van openlijk activisme is de regering in Almaty niet gecharmeerd, omdat men China als grootste handelspartner niet tegen de haren in wil strijken. Almaty ijverde achter de schermen voor vrijlating en af en toe kwam inderdaad een handjevol mensen met een Kazachse achtergrond uit een kamp. Nu laat China volgens het Kazachse ministerie van Buitenlandse Zaken enkele duizenden mensen met een Kazachse achtergrond in één keer vertrekken.

Het is volgens mensenrechtenorganisaties een teken dat China de internationale druk voelt. Vorige zomer uitten westerse regeringen en de Verenigde Naties kritiek op het interneren van mogelijk een miljoen leden van etnische minderheden in zogenaamde ‘trainingskampen’. China ontkende eerst het bestaan van die faciliteiten, daarna stelde Beijing dat het om heropvoeding op ‘vrijwillige basis’ ging voor mensen die het gevaar liepen te radicaliseren. Xinjiang wordt sinds midden jaren negentig geplaagd door steeds professioneler wordende aanslagen. Volgens Oeigoerse activisten komt het geweld voort uit frustratie over de dominantie van Han-Chinezen, volgens Beijing gaat het om terrorisme dat even gevaarlijk is als Islamitische Staat.

Een Chinese Kazach tijdens een jachtfestival in Xinjiang. Beeld Getty Images

Hersenspoeling

Mensenrechtenorganisaties tekenden akelige getuigenissen op uit de kampen, zoals overbevolkte barakken, politieke hersenspoeling en slecht voedsel dat niet halal is. China zette daar een beeld tegenover van gelukkige moslims die Mandarijn-Chinees en politieke kennis leren, om met hun nieuwe vaardigheden geld te verdienen met een fabrieksbaan.

Vorige week probeerde China dat beeld kracht bij te zetten door voor het eerst een klein groepje westerse journalisten drie modelcentra voor ‘training’ in Xinjiang te laten zien. Daar hadden ze onder toezicht gesprekken met Oeigoeren die vertelden ‘besmet te zijn geraakt met extremistische gedachten’, die ze nu probeerden af te leren door bijvoorbeeld in het Engels ‘If you’re happy and you know it, clap your hands’ voor het buitenlands bezoek te zingen. Ook diplomaten mochten kampen bezoeken en zelfs de Verenigde Naties zijn volgens China welkom.

Beeld Getty Images

Tegenover persbureau Reuters ontkenden plaatselijke politici en partijfunctionarissen dat er een miljoen mensen opgesloten zijn. Dat is allemaal ‘laster’, zeggen de autoriteiten, die ‘het mechanisme’ van heropvoeding prezen als ‘bijzonder effectieve manier’ om religieus gemotiveerd terrorisme tegen te gaan. Het zou om ‘tijdelijke maatregelen’ gaan en het aantal geïnterneerden neemt af, aldus de functionarissen in Xinjiang.

Er zijn echter tekenen dat andere provincies ook belangstelling krijgen voor ‘het mechanisme’. Recent ging de provincie Ningxia, een gebied dat bekendstaat om aanzienlijke aantallen sterk geassimileerde Hui-moslims, op studiereis naar Xinjiang om over ‘deradicaliseringswerk’ te leren. ‘Pas als het huis netjes aan kant is, ontvang je gasten’, is een bekende Chinese zegswijze. Blijkbaar vindt Beijing Xinjiang inmiddels dusdanig opgeruimd dat de buitenwereld onder streng toezicht mag komen kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.