China kampt met zeker negen 'Detroits'

De 3.500 Chinese regionale overheden lijden onder een overweldigende schuldenlast, die door fraude lang niet zichtbaar was. Nu de economie stagneert, gaat Peking een poging doen de schulden in kaart te brengen.

PEKING - In 2010 al werd de schuld geraamd op 1.300 miljard euro, maar dat bedrag. zal volgens ingewijden nu veel hoger zijn. De banken Standard Chartered en Credit Suisse rekenen in het uiterste geval zelfs op 3.000 miljard euro, 15 tot 36 procent van het bbp.

'In zeker negen provinciehoofdsteden bedraagt de schuld meer dan honderd procent van het bruto regionaal product', zegt Chen Gong, grondlegger van de Pekingse denktank Anbound, die het Chinese kabinet van advies dient op het gebied van economie en corruptiebestrijding. 'In het ergste geval is de schuld 220 procent. Dat is ernstiger dan in Detroit.'

Dat lagere overheden zich jarenlang blindelings in peilloos diepe schulden konden storten, is in Chinese context best te begrijpen. Een substantieel deel van China's economische groei kwam tot voor kort uit massale overheidsinvesteringen, waarbij nauwelijks naar efficiëntie en winstmogelijkheden werd gekeken. Vaak ging het om infrastructuurprojecten ver in het binnenland die de fabrieken in ieder geval lieten draaien en het volk aan het werk hield. Daarvoor mochten lokale autoriteiten dan wel officieel niet de noodzakelijke fondsen lenen, maar in de praktijk deed Peking meestal een oogje dicht. Bovendien liet de centrale overheid zich gemakkelijk om de tuin leiden met schaduwbedrijven, tussenpersonen en boekhoudtrucs. 'Het is mogelijk dat het bestaat, is daarvoor de ambtelijke term', zegt Chen Gong. 'Dat wil zeggen dat bedrijfsmiddelen als werkelijkheid worden aangemerkt zolang ze maar in de boekhouding staan. Het resultaat was dat de individuele overheden in de afgelopen tientallen jaren een spectaculaire economische groei lieten zien, die bij elkaar geteld wonderlijk genoeg een veel hoger bbp suggereerde dan Peking in de eigen boeken kon terugvinden.

'Met zo'n diepgewortelde en geaccepteerde fraude door alle lagen van de regionale regeringen wordt dat landelijk accountantsonderzoek razend gecompliceerd', aldus Chen. 'Het is zelfs de vraag of we ooit echt achter de waarheid komen.' Ook vraagt hij zich af of de centrale overheid de slagkracht kan opbrengen om massaal ambtelijk verzet in de provincies te breken.

Chens denktank adviseert de regering de meest hopeloze gebieden bankroet te verklaren, naar voorbeeld van Detroit in Amerika. Dat zal voor het officieel nog altijd communistische China ondenkbaar zijn, maar heeft wel veel voordelen. 'De regering zal willen proberen de nationale economie weer op gang te krijgen met kapitaalinjecties', aldus Chen. 'Het probleem is dat de regio's met de zwaarste schulden dan weer als vanouds kunnen gaan investeren. Daarom zou het verstandig zijn juist die gebieden niet te laten meedelen in de kapitaalstroom.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden