nieuws grootmacht china

China is nu ook de grootste diplomatieke grootmacht

Of het nu om de uitstoot van broeikasgassen gaat of de bouw van megavliegvelden, vroeg of laat komen alle records op naam van China. Dat geldt ook voor de diplomatie, want China heeft dit jaar de koppositie van de Verenigde Staten overgenomen.

China kocht in Londen voor 200 miljoen pond het voormalige gebouw van de Koninklijke Munt, vlakbij Tower Bridge. Het wordt de nieuwe Chinese ambassade. Beeld Alamy Stock Photo

Het Australische Lowy Institute telde het aantal ambassades, consulaten en andere diplomatieke vestigingen en kwam uit op 276 voor de Volksrepubliek – drie meer dan de Amerikanen. De jaarlijkse verhoging van het Chinese budget voor Buitenlandse Zaken in de afgelopen vijftien jaar uit zich in steeds imposantere Chinese ambassades en een uitgebreid netwerk van consulaten.  

Sinds zijn aantreden in 2012 heeft president Xi Jinping met een assertief buitenlandbeleid China ferm als wereldwijd opererende grootmacht neergezet. Zodra duidelijk werd dat de Verenigde Staten zich onder president Trump in zichzelf keerden, sprong China in dat gat en wierp het zich op als geopolitiek leider.

‘Diplomatie is een samengebalde manifestatie van staatsmacht’, aldus Xi. Dat vraagt om prestigieuze ambassades. Deze maand kocht China in Londen voor naar schatting 200 miljoen Britse pond een aardig visitekaartje. Het gebouw van de Koninklijke Munt, vlakbij de Tower Bridge, wordt een van de grootste Chinese ambassades ter wereld. Die opent maart volgend jaar, op het moment dat het Verenigd Koninkrijk van plan is de Europese Unie verlaten. Ook weer zo’n machtsvacuüm waar Beijing als de kippen bij is.

Economische monsteronderneming

Dat is nieuw, want de Chinese buitenlandse politiek werd traditiegetrouw bepaald door terughoudendheid. Het adagium ‘zet je licht onder een korenmaat en stel je bescheiden op’ is echter niets voor Xi, die een ambitieuze internationale agenda heeft uitgerold. Zoals een economische monsteronderneming die de hele wereld omvat: het Belt and Road Initiative (Gordel- en Weg-Initiatief, kortweg BRI) van industriegebieden met handelsroutes naar China. Grondstoffen, nieuwe afzetmarkten: het BRI is allesomvattend. Dat verklaart bijvoorbeeld de kolossale Chinese ambassade in Pakistan, ten tijde van de opening in 2015 de grootste Chinese ambassade ter wereld. Boezemvriend Pakistan schaarde zich als een van de eerste landen achter het BRI door China voor een slordige 45 miljard dollar een ‘economische corridor’, compleet met diepwaterhaven, te laten aanleggen. 

Ook op de groei gebouwd is de Chinese ambassade in Reykjavik. Doen Europese landen het in IJsland met enkele tientallen diplomaten, het Chinese gebouw heeft capaciteit voor 500 man. Dit in verband met de Chinese Noordpoolstrategie: elders in de arctische regio zijn Chinese diplomaten ook nadrukkelijker aanwezig. Dan zitten ze straks op de eerste rij, als het smeltende poolijs dun genoeg wordt voor nieuwe vaarroutes over de Noordpool.

Wat Xi betreft beperken zijn diplomaten zich niet tot economische belangen. Onder het motto ‘Xi’s denken over diplomatie’ heeft hij een eigen leidraad voor geopolitiek op z’n Chinees geschreven. Die draait om global governance: Xi leidt de wereld naar ‘een gezamenlijke bestemming voor de mensheid’. Het corps beroepsdiplomaten wordt steeds vaker overschaduwd door partijkader, dat onder directe leiding van de Communistische Partij zorgt dat Xi’s buitenlandpolitiek ideologisch zuiver op de graat wordt uitgevoerd. 

Xi’s opdracht – ‘actieve participatie in het gidsen van hervorming van het mondiale bestuurssysteem’ – vereist een ander soort diplomatie dan het beperktere blikveld van zijn voorgangers. Die waren vooral bezig met de verhouding tot de Verenigde Staten en de kwestie Taiwan. China beschouwt het eiland als afvallig eigen gebied, maar Taiwan opereert de facto als een onafhankelijk land. 

Tot eind jaren zeventig was Beijing een diplomatieke paria, omdat de meeste landen Taiwan erkenden, maar China heeft intussen zoveel landen in zijn kamp gesleept dat Taiwan nu nog maar een marginale diplomatieke status heeft. In september verloor Taiwan in een week nog twee bondgenoten in de Stille Zuidzee, Kiribati en de Salomonseilanden. Nu heeft Taiwan slechts 15 kleine landjes als bondgenoot over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden