China in volkstelling op zoek naar 'geheime' kinderen

Vandaag begint de telling van ruim eenvijfde deel van de mensheid. Voor de grootste volkstelling aller tijden, die tien dagen zal duren, rukken vijf miljoen enquêteurs uit en een miljoen inspecteurs....

Van onze correspondent Jan van der Putten

De vijfde census in de Volksrepubliek moet basisgegevens opleveren voor sociale en economische planning. Officieel staat de bevolking op iets meer dan 1,25 miljard. Maar officiële cijfers kloppen in China zelden. Er lopen miljoenen clandestiene kinderen rond, volgens sommige demografen zelfs tweehonderd miljoen. Ze zijn niet aangegeven omdat ze van de staat nooit geboren hadden mogen worden.

Volgens de laatste volkstelling, tien jaar geleden, waren er 1,16 miljard Chinezen. 'Zes promille is toen niet geteld', weet Zhang Weimin, directeur-generaal van het Chinese Bureau voor de Statistiek, tevens onderdirecteur van het bureau volkstelling van de regering. 'Honderd procent accuratesse is heel lastig, maar we gaan proberen die zes promille tot een minimum terug te brengen.'

Daar zullen de vragenstellers een harde dobber aan hebben. Bij proeven wilden veel mensen hun deur zelfs niet eens voor hen opendoen. Dat was aanleiding voor een campagne tegen de angst. Niemand, zo verzekert de overheid, zal gestraft worden als blijkt dat hij of zij de regels van de éénkindpolitiek heeft overtreden.

Zhang zweert dat alle gegevens geheim zullen blijven: 'Er zal alleen algemene informatie worden gepubliceerd, geen persoonlijke.' Maar hoe de mensen ervan te overtuigen dat de informatie strikt vertrouwelijk is? 'Alle gegevens gaan de computer in en daarna worden de formulieren vernietigd. Ze kunnen dus niet terechtkomen bij de politie.'

De regering vond het nodig haar ambtenaren in de provincie op het hart te binden dat de volkstelling niet mag leiden tot het heffen van 'onwettige belastingen' tegen degenen die zich niet hebben gestoord aan de officiële geboortepolitiek. Zo'n waarschuwing zal de angst voor die boetes eerder groter dan kleiner maken.

Op het platteland is het heel normaal dat gezinnen drie, vier of zelfs meer kinderen hebben. Als het eerste kind van een boeren echtpaar een meisje is of een handicap heeft, mogen de ouders het na een tijdje opnieuw proberen. Maar bij twee kinderen moet het blijven. Leden van etnische minderheden mogen tot drie kinderen gaan.

Veel echtparen gaan echter net zo lang door totdat ze een jongen krijgen, want op het platteland zijn jongens goede investeringen in de toekomst, terwijl meisjes trouwen en bij hun schoonfamilie gaan wonen. De extra geboortes worden niet opgegeven of met een boete afgekocht.

In de steden is de eenkindpolitiek echter aangeslagen, vooral onder de beter gesitueerden. In Shanghai en Peking heeft het sterftecijfer het geboortecijfer al ingehaald. Maar landelijk neemt de bevolking volgens officiële cijfers jaarlijks nog altijd toe met dertien à vijftien miljoen.

Een andere delicate vraag in de volkstelling gaat over de plaats van herkomst. Boeren mogen in China nog altijd niet hun geboorteplaats verlaten. De vele miljoenen werkzoekenden die naar de steden zijn getrokken, wonen daar meestal illegaal. Hun kinderen hebben geen recht op onderwijs of gezondheidszorg, want ze bestaan niet.

Zhang Weimin legt uit dat iedereen die langer dan zes maanden uit zijn provincie weg is, als migrant zal worden beschouwd. Te vrezen valt dat weinig illegalen zich geroepen zullen voelen om de enquêteurs wijzer te maken.

De vragenstellers zijn regeringsemployés, werknemers van staatsbedrijven, onderwijzers, leraren, dorpsleiders en andere vrijwilligers. Ze moesten, zo meldde het persbureau Nieuw China, een hoge beschaving hebben en de correcte ideologische overtuiging, het vertrouwen genieten van de massa's, harde werkers zijn en lichamelijk gezond.

Na een cursus van een week en een examen gaan ze vandaag op pad. Er zijn veel meer vragen dan vorige keer, zoals over het werk en de familie- en woonsituatie, en voor het eerst wordt de computer gebruikt. In steekproeven zal men de gegevens controleren bij buren of dorpsgenoten.

In februari volgend jaar worden de algemene resultaten gepubliceerd en eind 2002 de gedetailleerde. Aangenomen wordt dat het streefcijfer van de regering voor dit jaar, een bevolking van minder dan 1,3 miljard, wordt gehaald. Althans volgens de officiële cijfers.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden