China in het geweer tegen 'westers complot'

Partijleider Jiang Zemin heeft een 'strategische samenzwering' van het Westen ontdekt om China te verwesterlijken en te verdelen. Daarom gaat hij een campagne ontketenen die speciaal is gericht tegen de verwesterste intellectuelen en de 'bourgeois-liberalen' in de partij die politieke hervormingen willen....

Van onze correspondent Jan van der Putten

China verkeert in een ideologische crisis. Niemand gelooft meer in het marxisme. Corruptie ondermijnt de geloofwaardigheid van de partij. De niet-uitgevoerde dreigementen tegen Taiwan schaden het nationalistische imago van het regime. De partijdiscipline taant, het vertrouwen kwijnt. Jiang Zemin heeft besloten deze kwalen op maoïstische wijze aan te pakken: met een ideologische campagne.

Er loopt al een 'campagne van de drievoudige nadruk', waarin partijkaders zichzelf en elkaar moeten beoordelen op politieke correctheid, onkreukbaarheid en gehoorzaamheid aan de leiders. Deze (zelf)kritiek wordt vervlochten met een campagne die het volk ervan moet overtuigen dat het zich kan verlaten op zijn 'ware vertegenwoordiger', de partij. En daar komt nu een derde campagne bovenop.

In toespraken tot zijn adviseurs zei Jiang dat hij de partij wil ontdoen van corrupte en ongedisciplineerde figuren. Daar op het hoogste niveau is besloten dat de strijd tegen de corruptie voorlopig niet verder gaat dan het op één na hoogste niveau - zojuist is een fraudezaak tegen een neef van Jiang Zemin geseponeerd - zal de komende zuivering voornamelijk de 'ongedisciplineerden' treffen.

Onder deze categorie vallen 'verwesterste', dissidente intellectuelen. Zij hebben internet ontdekt als een nieuwe mogelijkheid om hun standpunten te ventileren en van gedachten te wisselen. Daardoor kunnen internet-Chinezen dingen lezen die de rest van de media op regeringsbevel verzwijgen, zoals nieuws over corruptie op topniveau of de democratische machtswisseling op Taiwan, of discussies over hervormingen in democratische geest.

In een toespraak tot het Politburo over de gevaren die de partij bedreigen, zei Jiang: 'We kunnen absoluut niet het westerse model van bourgeois-democratie invoeren. Als we dat doen, is chaos in China onvermijdelijk.' Een 'strategisch complot' zou er onder Amerikaanse leiding op uit zijn om China te verwestersen en te verdelen en Taiwan te gebruiken als speerpunt om China te bedwingen.

Het is niet de eerste keer dat Peking de binnenlandse oppositie als een verlengstuk ziet van de buitenlandse vijand. Afgelopen maand is de controle op dissidenten en ondergrondse politieke clubs verder verscherpt. Dezer dagen werd een gepensioneerde geleerde die zich op internet had beklaagd over het uitblijven van hervormingen ontmaskerd als een vijand van de partij.

Dinsdag werden drie mensen gearresteerd die op de Chinese dodenherdenkingsdag de slachtoffers van het bloedbad van Tian anmen wilden herdenken. De moeder van een van de Tiananmen-doden werd een nacht lang door de politie verhoord. Ze had aan de activiste Ding Zilin, moeder van een ander slachtoffer, geld gegeven namens de 79-jarige weduwe van de Amerikaanse journalist Edgar Snow, die destijds voor het westen Mao heeft ontdekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden