Vier vragenChina en Taiwan

China hanteert ‘wortel’ en ‘stok’ in kwestie Taiwan

Twee Chinese bommenwerpers en zestien gevechtsvliegtuigen vlogen vrijdag urenlang rakelings langs en soms ook brutaal door het Taiwanese luchtruim. Vier vragen over de opgevoerde militaire druk op Taiwan. 

De Taiwanese president Tsai Ing-wen (midden) maandag 11 september bij haar bezoek bij een raketbasis in noord-Taiwan.Beeld EPA

Waarom is Beijing zo kwaad?

De Amerikaanse onderminister van Economische Zaken Keith Krach is in Taipei. Voor een begrafenis, maar vooral om te laten zien dat Washington en Taiwan hun vriendschap verdiepen terwijl de Amerikaanse relatie met China vooral uit conflicten bestaat. Krach is de hoogste Amerikaanse regeringsambtenaar in veertig jaar die het de facto onafhankelijke eiland aandoet. Dit soort bezoeken zijn sinds de Amerikaanse president Donald Trump, die alles doet om Beijing zoveel mogelijk dwars te zitten, onderdeel van het anti-Chinese beleid van de VS geworden. Daarnaast jagen Amerikaanse wapenleveranties en diplomatieke ouvertures – Kelly Craft, de Amerikaanse ambassadeur voor de Verenigde Naties lunchte deze week met de Taiwanese diplomatieke vertegenwoordiger, een ongekende stap – de Volksrepubliek vrijwel dagelijks op de kast, nadat Washington veertig jaar heeft gepoogd de vrede inzake Taiwan te bewaren. 

Is dit het begin van een oorlog?

Dat is niet de bedoeling. Beijing vindt dat vliegen door andermans luchtruim ‘een redelijke, noodzakelijke actie’ is, aldus defensiewoordvoerder Ren Guoqiang. Volgens Beijing is de hemel boven Taiwan ook Chinees, dus de straaljagers beschermen slechts de nationale soevereiniteit. China beschouwt Taiwan als een afvallige provincie, die desnoods met geweld terugkomt onder Chinees bestuur. Het conflict is een overblijfsel van de Koude Oorlog: toen de Communisten in 1949 het Chinese vasteland veroverden, trokken hun Nationalistische opponenten zich terug op het eiland Taiwan. 

Sindsdien grijpt Beijing in tijden van spanningen regelmatig naar militaire middelen. Tijdens de eerste vrije presidentsverkiezingen van 1996 schoot China raketten op Taiwan af, om de prille democratie een voorproefje te geven van het geweld dat volgt als Taipei formeel de onafhankelijkheid uitroept.

In principe wil Beijing echter geen oorlog met de 23 miljoen ‘landgenoten’ aan de overkant van de Straat van Taiwan. Het probleem is dat met zoveel militaire activiteit de kans op een ongeluk levensgroot is, en daarmee de kans op escalatie.  

Wat doen de Verenigde Staten bij een militair treffen tussen de Volksrepubliek China en Taiwan?

Formeel moet Washington Taiwan helpen bij zijn verdediging, maar of er  daadwerkelijk Amerikaanse troepen worden ingezet is de vraag. In Washington is weinig animo te worden meegezogen in een Aziatische oorlog en dan nog: dikke kans dat de slag al in het voordeel van China is beslecht voordat Amerikaanse troepen het strijdtoneel bereiken. Vandaar dat de Amerikanen zich richten op versterking van het Taiwanese leger, om de prijs van verovering te hoog te maken voor Beijing.  Dat is mogelijk een Amerikaanse misrekening, want voor China is Taiwan een heilige zaak. Het eiland opgeven, zodat het een vooruitgeschoven bastion van Amerikaanse invloed vlakbij China wordt, staat in Beijing gelijk aan politieke zelfmoord.  

Hoe wil Beijing de kwestie Taiwan oplossen?

China hanteert de wortel en de stok. De stok bestaat uit militair spierballenvertoon en internationale isolatie – deze week verbrak een Britse natuurbeschermingsorganisatie onder druk van China de samenwerking met een Taiwanese vogelbeschermingsclub.  De wortel bestaat uit economisch voordeel als ‘Chinese provincie’ en, zoals partijkrant Het Volksdagblad belooft, ‘bereidheid om een uitgestrekte ruimte te scheppen voor hereniging’. Met andere woorden: over een speciale positie is te onderhandelen. Probleem is dat iedereen op het eiland heeft gezien wat dat in praktijk betekent, toen China in maart dit jaar nieuwe veiligheidswetgeving oplegde aan Hongkong. Ook dat gebied is ooit met beloften van autonomie en ongekende economische groei teruggebracht onder Beijings bestuur Taiwan vreest hetzelfde lot als Beijing het er eenmaal voor het zeggen heeft.

Het toerisme in Jinmen liep net zo lekker met lokkertjes als ‘tien minuten beschietingsgevoel’. Maar toen begon de president van Taiwan ruzie te maken met China.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden