China grijpt zijn kans na zege Trump: 'Wij zetten de deur voor het buitenland juist open'

China wil met eigen handelsakkoorden gebruik maken van het machtsvacuüm dat aankomend president Trump op handelsgebied in Azië heeft gecreëerd. Diens diepe afkeer van het vrijhandelsverdrag TPP heeft tot onzekerheid bij handelspartners geleid. De Chinese president Xi nodigde zoveel mogelijk landen uit mee te doen met twee door China gepromote handelsverdragen.

De Chinese president Xi (links) en de Amerikaanse president Obama (rechts) op de APEC-top in Lima.Beeld ap

'China zal de deur naar de buitenwereld niet sluiten, maar juist verder openzetten', zei Xi op een Apec-top van regeringleiders in Peru, waarbij ook Obama aanwezig was. Apec is een samenwerkingsverband van bij het Pacifische gebied betrokken landen.

Voor de Amerikaanse president, die zijn laatste internationale top bijwoonde, moet het een hard gelag zijn geweest dat het initiatief weer bij China is terecht gekomen. Begin dit jaar dacht hij met de ondertekening van TPP een goede slag in de strijd om invloed in Azië te hebben geslagen. Bij dat verdrag, waar vijf jaar over was onderhandeld, was China geen partij.

'Verschrikkelijke deal'

Maar het ging mis tijdens de Amerikaanse verkiezingscampagne, waarin zowel Clinton als Trump afstand van TPP namen. De laatste noemde het zelfs een 'verschrikkelijke deal' en 'verkrachting' van Amerikaanse belangen, omdat er Amerikaanse banen door verloren zouden gaan. Sinds Trumps verkiezing verkeren de elf andere ondertekenaars, waaronder Japan en Nieuw-Zeeland, in grote onzekerheid.

China denkt daarvan te kunnen profiteren. Op de Apec-top waaraan 21 landen meededen, benadrukte Xi het verschil tussen de Chinese en Amerikaanse benadering: 'Gesloten en exclusieve afspraken zijn niet de juiste keuze'. Ook de VS mogen zich dus wat hem betreft aansluiten bij zijn initiatieven, de FTAAP (21 landen) en de RCEP (16 landen).

Peking mikt daarmee op een omkering van de rollen, waarbij China de leidende rol in de wereld gaat spelen. Dat beeld begint ook te ontstaan op klimaatvlak, waar scepticus Trump heeft aangegeven onder het akkoord van Parijs uit te willen. Peking benutte prompt de buitenkans om de VS onder druk te zetten en ten overstaan van de internationale gemeenschap te eisen dat de VS zich aan de gemaakte afspraken houden.

Beeld afp

Niet treuzelen

Op handelsgebied kan de Amerikaanse regering niet treuzelen met zijn positiebepaling, zo maakte de Nieuw-Zeelandse premier John Key op de Apec-top duidelijk. 'Dat moet Washington beseffen. De reden dat Obama TPP wilde was het tonen van leiderschap in de Aziatische regio. Wij willen de VS graag in de regio hebben. Maar als ze niet thuis geven dan moet dat vacuüm worden opgevuld. China zal dat gaan doen.'

Voor China geldt ook een economisch motief - het land was zeer gebaat bij de mondialisering van de afgelopen decennia. 'China wil volledig meedoen aan de mondialisering', onderstreepte Xi dan ook. Het mogelijk stokken van vrijhandel door opvlammend protectionisme komt hem zeer ongelegen op een moment dat de Chinese economische groei flink onder druk staat.

Beeld ap

Korreltje zout

Bij wijze van geste zei Xi dat zijn land aan buitenlandse investeerders meer ruimte wil bieden om het mondialiseringsproces te stutten. Westerse landen klagen al lang over het gesloten karakter van de Chinese economie. Dat wordt in toenemende mate als onevenwichtig gevoeld, nu Chinese bedrijven in de VS en Europa de ene na de andere overname doen. Xi's toezegging over meer openheid moet wel met een korreltje zout worden genomen - die werd al vaker gedaan door China zonder dat er in de praktijk iets veranderde. De machtige staatsondernemingen van het land verzetten zich tegen meer buitenlandse concurrentie.

Xi sprak de verwachting uit dat over het handelsverdrag RCEP snel overeenstemming zou kunnen worden bereikt. Gastland Peru, dat TPP heeft ondertekend, toonde interesse om mee te gaan doen met de zestien landen die nu al meedoen. Verwacht wordt wel dat het nog jaren duurt voordat het feitelijk van kracht wordt. Xi poogde nog meer momentum in Chinees voordeel te creëren door alle Latijns-Amerikaanse landen uit te nodigen voor zijn 'One Belt, One Road'- initiatief. Dat was aanvankelijk vooral bedoeld voor 'nieuwe Zijderoutes' tussen China en Europa, maar breidt zich steeds verder uit.

Beeld afp
Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden