China gaat vergrijzing tegen met 'tweekinderenbeleid'

China gaat over op een tweekinderenbeleid. Om de gevolgen van de sterke vergrijzing op te vangen krijgen Chinese stellen het recht om twee kinderen te krijgen, zo heeft het Centrale Comité van de Chinese Communistische Partij (CCP) donderdag besloten.

Twee Chinese pasgeboren kinderen. Beeld afp

Volledig vrijlaten van de bevolking durfde de partij niet aan, maar na 35 jaar is nu definitief een einde gekomen aan het omstreden eenkindbeleid.

In het westen en in China zelf is altijd met gemengde gevoelens gekeken naar wat wel de meest rigide bevolkingspolitiek ter wereld werd genoemd. China telt 1,4 miljard inwoners, maar zonder eenkindbeleid zouden dat er vermoedelijk 1,8 miljard zijn geweest. De Chinese bijdrage aan het in de hand houden van de omvang van de wereldbevolking is dan ook aanzienlijk geweest. Maar dat ging wel ten koste van de persoonlijke vrijheid van de burgers. Bovendien ging de handhaving van het beleid gepaard met praktijken als gedwongen abortussen en gedwongen sterilisatie.

De overgang naar een tweekinderenbeleid is bovenal ingegeven door economische motieven van de CCP, die de afgelopen dagen in Peking over een nieuw vijfjarenplan vergaderde. Sinds 2012 loopt de omvang van de beroepsbevolking met enkele miljoenen per jaar terug en vooral na 2023 gaat dat met acht miljoen per jaar hard - een direct gevolg van het eenkindbeleid. Wil China zijn ambitieuze groeiplannen volhouden dan zijn er aanzienlijk meer jongeren nodig, nu het land afstevent op 440 miljoen 60-plussers in 2050. De vrees van de CCP-top is dat China oud zal zijn, voordat het rijk is geworden.

Overstekertjes

Duizenden moeders van het Chinese vasteland bevallen in Hongkong zodat hun kinderen meer kansen hebben. De scholen in Hongkong worden nu overstroomd door deze 'grensoverstekertjes'. Lees hier de reportage (+) van correspondent Marije Vlaskamp.

Run op vergunningen

Of de nu aangekondigde verruiming ook daadwerkelijk tot meer Chinezen gaat leiden, is twijfelachtig. In de afgelopen jaren is het eenkindbeleid stapsgewijs verruimd. Sinds 2013 mag zelfs ieder stel waarvan een van de twee uit een eenkindgezin afkomstig is, toestemming voor een tweede kind vragen. In de ogen van demografen kwam die aanpassing neer op de feitelijke afschaffing.

Toch leidde die liberalisering niet tot een run op vergunningen - slechts 7 procent van de stellen die in Beijing ervoor in aanmerking kwamen, deden een aanvraag. De autoriteiten dachten dat de liberalisering van 2013 een miljoen baby's extra tot gevolg zou hebben, in de praktijk zijn dat er minder dan de helft geworden. De verklaring voor dat geringe enthousiasme is bovenal economisch. De kosten van levensonderhoud en van zo goed mogelijke scholing, een topprioriteit voor Chinese ouders, zijn zo hoog opgelopen dat zelfs een enkel kind voor veel stellen al bijzonder kostbaar is. Ook speelt het algemene welvaartseffect op: stedelijke stellen met goede inkomens willen nu eenmaal minder kinderen dan plattelandsbewoners. Dus ook al valt nu de wetgeving als bezwaar weg dan vormt de toegenomen welvaart alsnog een blokkade voor een babyboom.

Demografen gaan er daarom vanuit dat een tweekinderenbeleid geen wezenlijke oplossing is voor het vergrijzingsprobleem. Eigenlijk zou het huidige geboortecijfer van 1,4 kind per vrouw moeten stijgen naar 2,1 kind, maar dat is vooralsnog geen realistische verwachting. Tegenover The Financial Times verklaarde een van de voornaamste demografen van China, Wang Feng, dan ook dat de effecten van het eenkindbeleid nog lang zullen doorwerken: 'De Chinese samenleving zal de gevolgen ervan nog decennia blijven voelen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden