China en Taiwan zijn bang voor onderlinge oorlog

Op een goede dag vertelde China's hoogste leider, Deng Xiaoping, eens aan een van zijn gasten wat hij in zijn lange leven had bereikt....

THE NEW YORK TIMES

The New York Times

PEKING

Niet bekend

Afgezien van de voor de hand liggende risico's van zo'n militair conflict zouden de eventuele gevechten tussen Taiwan en China ook ernstige economische gevolgen hebben voor beide landen, die ondanks hun onwrikbare politieke tegenstellingen toch intensieve handelscontacten onderhouden.

Als zetel van de nationalistische regering van wijlen generaal Chiang Kai-shek, die in 1949 de communistische overwinning op het vasteland van China ontvluchtte, wordt het eiland Taiwan door Peking beschouwd als een afvallige provincie. Jarenlang heeft het zich schuilgehouden onder de militaire paraplu van de Amerikanen in het gebied van de Stille Oceaan, en als de Republiek China heeft het de communistische Volksrepubliek China lange tijd buiten de Verenigde Naties weten te houden.

En nu stelt Taiwan zich wederom uitdagend op jegens China. Nadat hij zich tot twee maal toe Chinese militaire oefeningen onder de kust van Taiwan had moeten laten welgevallen, heeft president Lee Teng-hui de landen van Azië en het gebied van de Stille Oceaan opgeroepen een nieuw veiligheidsscherm tegen China op te richten. 'China heeft zijn militaire potentieel de laatste jaren versterkt, waarmee het gevaar oplevert voor Taiwan en andere landen in dit deel van de wereld', aldus Lee. 'De mogelijkheid van een militair conflict blijft aanwezig.'

Japan, Zuid-Korea en China's Zuidoostaziatische buren hebben nog niet officieel gereageerd op Lee's oproep. Maar in sommige van deze landen hebben functionarissen wel te kennen gegeven dat ze zich ernstig zorgen maken over de crisis die zich aandient en al nadenken over wat hun te doen staat. Er is nog geen schot gelost, maar volgens hen worden de confrontatielijnen al getrokken.

'Over dertig jaar zullen de mensen deze zomer volgens mij beschouwen als een keerpunt', zegt een Amerikaanse diplomaat. 'Ik ben alleen bang dat het geen keer ten goede zal zijn.'

De Chinese president, Jiang Zemin, die Taiwan eerder dit jaar nog een olijftak aanbood in de vorm van een voorstel voor de terugkeer van Taiwan in de Chinese moederschoot onder dezelfde voorwaarden als Hongkong, heeft nu achter gesloten deuren zijn excuses aangeboden aan de Chinese legertop omdat hij een te 'passief' beleid heeft gevoerd jegens Taiwan.

Het begint erop te lijken dat de machtige militaire leiders Jiang op hùn lijn hebben gebracht en dat de president het nu eens is met hun voornemen de militaire intimidatie van het eiland met zijn 21 miljoen inwoners de komende maanden te intensiveren.

Minister van Buitenlandse Zaken Qian Qichen heeft een stevige uitbrander gekregen omdat hij niet had voorzien dat de Amerikaanse regering de president van Taiwan in juni ineens een visum zou geven (voor een bezoek aan zijn oude universiteit in de VS). Peking was daar laaiend over, want het betekende een breuk met het beleid van de vijf vorige Amerikaanse presidenten. Qian zal deze week aandringen op een stellige verzekering van Washington dat het de Taiwanese leiger nooit meer toestemming zal geven voor een bezoek - maar volgens Clintons adviseurs voelt de president daar niet veel voor.

'Op dit punt kan geen sprake zijn van souplesse', zei een Chinese functionaris van de week. 'Zodra we Lee Teng-hui maar de minste aanmoediging geven, stevent hij op onafhankelijkheid af. Daarom ben ik bang dat er oorlog van komt, want ons beleid schrijft voor dat we op die manier moeten reageren op de onafhankelijkheid.'

Jiang, de vroegere partijsecretaris van Shanghai die nog nooit het bevel had gevoerd over militaire eenheden toen hij in 1989 werd bestempeld tot Dengs opvolger, heeft nog nooit zo'n ernstige crisis onder ogen hoeven zien. Hij moet het hoofd bieden aan de sterk nationalistische stromingen in de Chinese legerleiding. De meeste leden van de militaire top zijn ouder dan Jiang, die 68 is, en hebben de partij veel langer gediend dan hij.

Maar sommige westerse waarnemers zien nog wel mogelijkheden voor een niet-militaire oplossing, mits Jiang concessies kan lospeuteren van Taiwan of Washington. Chinese functionarissen kunnen al iets van moed putten uit de brief van drie kantjes die Clinton aan Jiang heeft geschreven, waarin hij meedeelt dat de VS tégen een onafhankelijk Taiwan zijn en tégen zijn toelating tot de Verenigde Naties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden