China en Australië zijn de grote verliezers van het zwemtoernooi

Met welhaast rigide maatregelen bracht de Federation International Natation Amateurs in de achterliggende twee jaar de supermachten van het bassin uit balans, maar de wereldzwembond kreeg er een sensationeel Olympisch toernooi voor terug....

WYBREN DE BOER

Van onze verslaggever

ATLANTA

Misschien was het maar goed dat Smith op de slotdag op de vlinderslag niet een vierde gouden medaille won. Daarmee zou ze Kirsten Otto, de laatste superkampioene van de DDR, geëvenaard hebben. Otto won acht jaar geleden in Seoul vier individuele nummers en droeg bij aan drie estafette-zeges. Op dat laatste onderdeel zal Smith nimmer triomferen, simpelweg omdat ze de enige Ierse zwemster van internationaal kaliber is.

Vermoeidheid weerhield haar van het scoren van een kwartet, zei ze, en de internationale zwemelite haalde bij het horen van die woorden opgelucht adem. Dus Michelle Smith, de bionische vrouw, kon ook moe worden. Geen dag ging in Atlanta voorbij of de 26-jarige Dublinse werd in verband gebracht met het gebruik van verboden stimulerende middelen, ook al is ze bij herhaalde controles immer clean gebleken.

De doem van doping zal altijd boven het water hangen, de inspanningen van de FINA om de sport schoon te maken ten spijt. De vijftienjarige Amerikaanse Jessica Foschi werd vorig jaar voor twee jaar geschorst op beschuldiging van het gebruik van steroïden en de Australische Samantha Riley kreeg een voorwaardelijke straf, nadat ze bij het WK kortebaan positief was bevonden. In haar geval werd bewezen geacht dat een aspirientje de boosdoener was.

De FINA werd de laatste jaren in verlegenheid gebracht door een stroom van dopingschandalen rond Chinese zwemsters. De Volksrepubliek wist zich onmiddellijk na het WK '94 in Rome, waar de Chinese vrouwen twaalf van de zestien beschikbare titels opeisten, in de verdachtenbank geplaatst. Niet ten onrechte, zo bleek. Tijdens de Aziatische Spelen, later dat jaar, werden zeven Chinese zwemsters positief bevonden, onder wie de wereldkampioenen Lu Bin en Yang Aihua. In totaal werden de afgelopen vier jaar negentien Chinezen betrapt op doping.

Het leidde tot langdurige straffen voor de zondaars, nadat zelfs overwogen was China voor twee jaar uit te sluiten van deelname aan grote kampioenschappen. Vorig jaar werd geen enkele Chinese zwemster betrapt. Even veelzeggend was dat er evenmin opzienbare resultaten vanuit de Volksrepubliek gemeld werden. In Atlanta bleek dat de vele dopingaffaires China bijkans knock-out hebben geslagen.

Alleen Le Jingyi handhaafde haar suprematie op de 100 meter vrije slag, zonder overigens ook maar enigszins in de buurt van haar wereldrecord, gevestigd bij het WK in Rome, te komen. Cihong He, tweevoudig wereldkampioene op de rugslag twee jaar terug, wist zich op de 200 meter zelfs niet voor de Olympische Spelen te plaatsen. En op de 100 meter haalde ze in Atlanta de eerste zestien niet. Volgens Le Jingyi werden de Chinese vrouwen het afgelopen jaar drie keer per maand op doping gecontroleerd.

Mede als gevolg van het verscherpte dopingbeleid werden in Atlanta 'slechts' vier wereldrecords gevestigd. In Barcelona waren dat er nog zeven, vier jaar daarvoor in Seoul stond de teller stil bij tien en Los Angeles 1984 sloot af op elf wereldrecords. Bij beide laatste toernooien waren de DDR-zwemsters nog van de partij.

Doorgaans zijn het de zwemsters die zich aan dopinggebruik bezondigen. In Atlanta werd evenwel een mannelijke deelnemer betrapt: de Rus Kornejev, winnaar van het brons op de 200 meter schoolslag. Maar verdenkingen van dopinggebruik zijn er vooral bij het vrouwenzwemmen. Niet voor niets haalden in het verleden de DDR en China hun successen vooral bij de vrouwen. In de periode 1968-1988 veroverden de Oost-Duitse vrouwen 32 Olympische titels en bleven de mannen steken op vier.

Na Atlanta geldt Amerika als de toonaangevende zwemnatie. Van de beschikbare 96 medailles bleven er 25 in het organiserende land. Daarvan waren er dertien goud. Het succesvolst was Amy van Dyken die op vier nummers (twee individueel en twee estafettes) de Star Spangled Banner voor zich hoorde spelen. Op de estafettes bleven de Amerikaanse teams ongeslagen. Maar de meest prestigieuze titels, op de 100 meter vrije slag, vielen in Chinese (Le Jingyi) en Russische (Popov) handen.

Tegenvallers waren Duitsland, Finland en vooral Australië, waar de afgelopen jaren miljoenen werden uitgetrokken om de zwemmers op het nationaal trainingscentrum in Brisbane te prepareren voor Atlanta. Over vier jaar in Sydney zullen de Aussies vermoedelijk op wraak zinnen. Of Franziska van Almsick dan nog van de partij is, valt te betwijfelen. De zo mogelijk technisch beste zwemster uit de geschiedenis bezweek onder de immense druk en keert zonder Olympische titel terug naar Berlijn.

In Atlanta werd duidelijk dat de concurrentie in het zwemmen is toegenomen en dat de kleine landen niet langer schromen het gezag van de supermachten te tarten. Frederick Deburghgraeve bezorgde België het eerst zwemgoud in de historie en in zijn spoor meldden ook Nieuw-Zeeland, Cuba en Nederland zich in de frontlinie. Met tweemaal brons was Kirsten Vlieghuis de voorbode voor een gezonde toekomst voor het Nederlandse zwemmen.

Op twaalf afstanden werden nationale records geregistreerd, met de achttienjarige Pieter van den Hoogenband als belangrijkste verlegger van grenzen. Vijfmaal overtrof hij zichzelf op de individuele nummers en in vier estafettes had hij een aandeel. Het lijkt een kwestie van tijd alvorens Van den Hoogenband zich op het mondiale podium opwerpt als de nieuwe vorst van de vrije slag. Zijn progressie was zelfs Popov en Biondi op die leeftijd niet gegeven.

De enige voorwaarde is dat Van den Hoogenband zich ook de komende jaren bijgestaan weet door coach Jacco Verhaeren. Diens revolutionaire visie op zwemtraining is inmiddels ook in het buitenland doorgedrongen. Om Verhaerens kennis in Nederland te houden, zullen NOCNSF en de gloeilampengigant uit Eindhoven vermoedelijk de portemonnee open moeten trekken.

Wybren de Boer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden