China drijft Kim naar onderhandelingstafel

In Peking geschiedt vandaag een politiek wonder: de opening van onderhandelingen die moeten voorkomen dat Noord-Korea atoombommen gaat maken en verkopen....

Tien maanden geleden brak de crisis uit toen bleek dat Noord-Korea, in strijd met afspraken van 1994, in het geheim bezig was uranium voor kernwapens te verrijken. Later bleek er ook een plutoniumprogramma te bestaan. Hoe ver men nog van de atoombom af is, is niet duidelijk. Overduidelijk echter is dat een verdere escalatie van het conflict kan leiden tot een catastrofe.

In de lente kwamen Noord-Korea en de VS op Chinees initiatief bijeen in Peking, hoewel Bush had gezworen dat hij pas wilde praten nadat Noord-Korea zijn nucleaire programma had stopgezet. Er werd niet onderhandeld, maar met de deuren geslagen. Na veel moeite is het gelukt de partijen weer bij elkaar te brengen.

Niets garandeert dat het conflict deze keer dichter bij een oplossing komt. Vermoedelijk is de Geliefde Leider Kim Jong Il maar op één ding uit: tijd winnen. En vermoedelijk zal Bush zijn afkeer van de As van het Kwaad zwaarder laten wegen dan de noodzaak om concessies te doen.

De VS hebben juist hun eisen opgevoerd. Behalve de ontmanteling van het kernprogramma en een waterdichte controle daarop, eisen ze uitschakeling van het hele arsenaal van massavernietigingswapens, vooral de naar schatting zevenhonderd raketten. Ook zouden de Noord-Koreaanse troepen, 1,2 miljoen man, moeten inkrimpen. Al die eisen zijn voor Pyongyang volkomen onaanvaardbaar.

Aan het overleg, op het niveau van onderministers, nemen zes landen deel: Noord-Korea, de VS, China, Zuid-Korea, Japan en Rusland. Deze formule is een overwinning voor Washington, dat alle landen erbij wilde hebben die direct te maken hebben met de crisis. Op het officiële Amerikaanse lijstje van goede argumenten voor die aanpak ontbreekt er één: de politieke noodzaak om niet alleen te staan.

Tot voor kort wilde Noord-Korea met niemand anders praten dan de VS, doodsvijand sinds de Koreaanse oorlog van een halve eeuw geleden. Pyongyang had dan zelf de agenda willen bepalen: stopzetting van het kernprogramma in ruil voor een niet-aanvalsverdrag en economische hulp, zodat de overleving van het regime gegarandeerd zou zijn.

Noord-Korea is met het zeshoeksoverleg akkoord gegaan op de gezichtsreddende voorwaarde dat het in Peking ook met de VS apart zal praten. Pyongyang weet dat geen van zijn gesprekspartners ook maar enige sympathie kan opbrengen voor zijn nucleaire avonturen. De vijf vormen echter geen hecht blok. Kim Jong Il zal dat zeker uitbuiten.

Ze zijn het oneens over de vraag met welke middelen Noord-Korea tot rede moet worden gebracht en of het voor zijn eventuele inkeer beloond moet worden. De VS houden vol dat ze niet willen zwichten voor chantage omdat dan het hek van de dam is, terwijl de andere vijf vinden dat Noord-Korea politieke en economische hulp moet krijgen.

Behalve de diplomatieke aanpak houdt Washington ook de mogelijkheid van directe actie open, een optie die vooral Zuid-Korea en Japan doet gruwen. Zeker, de buren willen geen kernbommen naast de deur. Maar ze willen ook geen provocaties en daaruit voortvloeiende vergeldingsacties, die in hun landen een bloedbad zouden aanrichten.

Dat Kim akkoord is gegaan met het zespartijenoverleg, komt omdat China zijn onmogelijke bondgenoot zwaar onder druk heeft gezet. Dit offensief, waarvoor Bush zijn Chinese collega Hu Jintao dankbaar is, bewijst dat Peking de schuchterheid op het internationale toneel voorbij is.

In zijn opmars naar de status van wereldmogendheid staat voor Peking economische groei centraal. Daarvoor heeft het stabiliteit nodig. Destabiliserende factoren zoals oorlogsspanningen en het binnenstromen van Noord-Koreaanse vluchtelingen kan het niet gebruiken.

Washington ziet Kim Jong Il graag ten val komen. China niet, want dat zou het geopolitieke evenwicht in Oost-Azië veranderen in het voordeel van de VS. Peking is daarom graag bereid Pyongyang veiligheidsgaranties te geven.

Maar Hu Jintao heeft Kim ook de les gelezen. Hij heeft hem laten weten dat het uit moet zijn met de nucleaire chantage en dat Noord-Korea zich naar Chinees voorbeeld moet moderniseren. Verstandige taal in een crisis die alle ingrediënten heeft om onbeheersbaar te worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden