China, de VS en TNO doen race naar de maan over

China, de VS en Google lonken naar de maan. Hun ambities kregen deze week meer vorm.Door Peter van Ammelrooy

Op drie plekken op aarde was de blik afgelopen weken prominent gericht op de maan.


In een vluchtleidingscentrum in Peking werd gespannen gekeken naar de verrichtingen van Change 2. Dat is China's tweede onbemande maanverkenner, die op 1 oktober werd gelanceerd.


Op Isle of Man kwamen de 22 teams bijeen die azen op de Lunar X-prijs. Dat is een bedrag van 30 miljoen dollar voor het eerste bedrijf dat voor 2013 een rijdend robotje op de maan zet.


In Houston zei de vicedirecteur van de NASA dat de maan nog lang niet heeft afgeschreven voor het Amerikaanse ruimtevaartbureau. Dat ondanks parlementaire goedkeuring aan de ruimtevaartplannen van president Barack Obama. Die haalde een streep door het voornemen van NASA om astronauten rond 2020 te laten terugkeren op de maan. De naaste buur van de aarde was bedacht als springplank voor missies naar Mars.


De maan blijft trekken, veertig jaar nadat de laatste astronaut van de maan vertrok en de Amerikaans-Russische race naar de maan ten einde kwam.


Het ziet er naar uit dat de nieuwe race naar de maan door China zal worden gewonnen. De kunstmaan die sinds begin deze week om het hemellichaam cirkelt, moet de weg bereiden voor de Change 3. Deze robot moet in 2011 of 2012 over het maanoppervlak snorren. Waar de verkenner zal landen, wordt mede bepaald door de Change 2. Die heeft een camera aan boord waarmee potentiële landingslocaties in kaart worden gebracht.


De Chinezen hebben haast. Als alles meezit, onthulde de leider van het Chinese ruimtevaartprogramma eind vorige maand, staat er op 2025 een yuhangyuan (grof te vertalen als 'ruimtereiziger') op de maan. Het is pas zeven jaar geleden dat de communistische republiek het derde land werd dat een mens in de ruimte heeft gebracht. En de ambities van China reiken verder. Letterlijk: ruimtevaartchef Ye Peijian vertelde journalisten dat het land binnen vijf jaar sondes zal lanceren naar Mars en Venus.


De bestemming van de eerstvolgende bemande Amerikaanse missie buiten de directe invloedssfeer van de aarde wordt niet de maan, maar een nog onbekende asteroïde. Dat staat vast nu het Congres de begroting van de NASA voor 2011 heeft goedgekeurd. Dat budget voorziet niet langer in een terugkeer naar de maan in 2020, zoals de vorige president voor ogen stond. De huidige bewoner van het Witte Huis wil dat de NASA met een missie naar een asteroïde proefdraait voor een bemande vlucht naar Mars, ergens over zeker twintig jaar.


Dat wil niet betekenen dat de NASA de maan links laat liggen, meent Lori Garver, de op een na hoogste baas bij het ruimtevaartagentschap. 'Het feit dat we voor onze volgende bestemming een asteroïde uitkiezen betekent niet dat de maan voor ons heeft afgedaan', zo liet Garver weten in een televergadering met journalisten. 'Als we 's nachts naar de hemel kijken, zien we de maan en die is een inspiratie voor ons allen. Het eerste woord dat mijn zoon sprak was: maan.' Alleen al uit wetenschappelijke optiek blijft de maan een dankbaar studieobject, vindt de NASA-souschef.


De toekomstige maanmissies die de koerswijziging bij NASA hebben overleefd, zijn bescheiden. Het meest concreet zijn de twee satellieten die volgend jaar september op weg moeten gaan naar de maan. De Gravity Recovery and Interior Laboratory-tweeling (GRAIL) moeten een beter zicht geven in de ontstaansgeschiedenis van het hemellichaam. Daarvoor gaan de kunstmanen vanuit een baan om de maan allerlei geofysische metingen verrichten.


De Lunar Atmosphere and Dust Environment Explorer (LADEE) zou in 2012 de kenmerken van de ijle atmosfeer van de maan moeten vastleggen, vóór die verder door menselijke activiteit verandert. De precieze samenstelling van de maandampkring staat nog altijd niet vast.


Een derde project is de tekentafelfase nog niet voorbij. Het gaat om een sonde, MoonRise, die monsters van de bodem dichtbij de zuidpool van de maan naar aarde zou moeten brengen. De lancering is voorzien voor oktober 2016. Zes maanden later zou de landing dienen te gebeuren. In augustus 2017 zouden onderzoekers dan een analyse kunnen beginnen van de 1 kilogram aan stof en steentjes die MoonRise moet oppikken.


Van een bescheidener omvang zijn de ambities van de Google Lunar X-prijsvraag, opgezet door het Californische internetbedrijf Google. Een cheque van 20 miljoen dollar (14,4 miljoen euro) ligt klaar voor het bedrijf dat als eerste voor 2013 een robotje op de maan zet, dat foto's en video's naar aarde laat sturen en zeker 500 meter over de rotsige bodem laat rijden. Google verlaagt de hoofdprijs als er op 1 januari 2013 nog geen winnaar valt aan te wijzen. Iedereen kan dan nog een jaar een poging doen voor 15 miljoen.


Op de bijeenkomst op Isle of Man konden de deelnemers afgelopen week hun plannen presenteren. Vorig jaar werd bekend dat Nederland ook een kleine bijdrage zou leveren aan het particuliere maanproject. Onder leiding van onderzoekscentrum TNO is er een instrument ontworpen dat zou meegaan met een Brits-Amerikaans-Canadese robot.


TNO maakte precies een jaar geleden geld vrij voor dit initiatief, dat zou worden voortgezet als er elders binnen vier maanden 1,5 miljoen euro bijeen kon worden gesprokkeld.


Dat is niet gelukt, erkent Gerard Blaauw, directeur ruimtevaartactiviteiten van TNO. 'Maar de vooruitzichten zijn nog steeds zodanig dat we de tijd hebben gekregen tot eind dit jaar om zich op financiering te krijgen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden