China bouwt eilanden als wapen

In de strijd om de controle over de Zuid-Chinese Zee heeft China een nieuw wapen ingezet: zand. Daarmee worden complete eilanden aangelegd, stevig genoeg om grote gebouwen en radarinstallaties op neer te zetten. Laat niemand meer beweren dat China alleen maar een paar rotspunten in het gebied bezit, zoals sommige buurlanden doen in een poging de territoriale claims van China onderuit te halen.

AMSTERDAM - De Filippijnen, een van die buurlanden, voerde dat argument aan tegenover een internationaal tribunaal om de Chinese opmars op zee te stuiten. Met hun nieuwe eilanden pogen de Chinese machthebbers niet alleen dat juridische argument te weerleggen, maar denken zij ook economisch een goede slag te slaan. De eilanden vormen in potentie een veel groter bezit dan alleen een hoop zand, want de VN-conventie over zeerecht staat toe rond een eiland een exclusieve economische zone van 200 zeemijl te trekken.

De buurlanden zijn in rep en roer over de nieuwe Chinese tactiek. Hoe ver China bereid is te gaan, bleek vorige maand toen een reusachtig olieplatform op zo'n 160 kilometer van de Vietnamese kust werd geïnstalleerd. De Vietnamezen waren woedend en er braken anti-Chinese rellen uit, waarbij doden vielen. Maar het Chinese olieplatform bleef, omgeven door een armada aan Chinese schepen. Nu is China met de eilanden bezig een nog veel grotere voetafdruk in het omstreden gebied te zetten. Vooral Vietnam en de Filipijnen zijn daarover openlijk bezorgd, maar ook de Verenigde Staten zijn gealarmeerd. De Amerikaanse minister van Defensie Chuck Hagel hekelde eind mei wat hij aanduidde als 'landwinningsactiviteiten op diverse lokaties' van China.

De voornaamste lokatie heet de Johnson South Reef - een rif dat bij de Spratly-eilanden ligt en dat inmiddels beter onder de naam Johnson South Island door het leven kan gaan. Van de ten minste drie eilanden die China heeft aangelegd, is dit het grootste, blijkt uit Filipijnse satellietopnamen. De Spratly-eilanden bestaan uit honderden riffen, rotsen en atollen en het gebied is rijk aan olie- en gasreserves. Vandaar dat maar liefst zes landen claims op het gebied hebben gelegd. In het verleden heeft dat al tot heftige botsingen geleid. Zo kreeg China Johnson South Reef in 1988 pas in handen nadat zeventig Vietnamese soldaten en vissers waren gedood.

Vietnam claimt nog altijd de hele eilandengroep en windt zich op over de Chinese 'illegale expansie en bouwactiviteiten', zoals een regeringswoordvoerder het tegenover The New York Times omschreef. Vietnam eist de onmiddellijke stopzetting daarvan en vindt dat China al zijn schepen uit het gebied moet terugroepen.

De kans daarop is ongeveer even groot als het weghalen van het olieplatform bij de Paracel-eilanden. China breidt uit en daagt uit - en er is geen buurland bij machte er echt wat aan te doen. Tegelijkertijd provoceert China zijn grootste rivaal; de VS mogen zich dan de enige supermacht in het gebied van de Stille Oceaan willen wanen, met zijn eilandenaanleg maakt China duidelijk dat er wel degelijk nog een tweede supermacht in de regio is. De VS en zijn bondgenoten in de regio zien zich voortdurend gedwongen op de assertieve acties van China te reageren - en zijn dus permanent in het defensief gedrongen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden