China blijft populaire bestemming

China heeft terughoudend gereageerd op de afzegging van het bezoek van minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken. Zijn Chinese collega Tang Jiaxuan heeft zich er niet aan gestoord en toonde volgens het persbureau Xinhua zelfs begrip....

Tang sprak over 'tijdgebrek' aan Nederlandse kant en verzuimde de werkelijke reden te vermelden: China's bezwaren tegen een ontmoeting van mensenrechtenambassadeur Jones-Bos met een vertegenwoordiger van de door Peking fanatiek vervolgde Falun Gong-beweging. Tang rekent erop dat het bezoek op een later tijdstip wel doorgaat.

Van Aartsen zegde zijn reis op het allerlaatste moment af. Tot laat woensdagavond, de dag voor zijn vertrek, is er nog onderhandeld over de ontmoeting van Jones-Bos met 11 mensenrechtengroeperingen in Hongkong.

Dat China zo gematigd reageert, verbaast de VVD-minister niet. Hij en zijn voorganger Van Mierlo (D66) hebben de afgelopen jaren stevig geïnvesteerd in een betere verhouding met het lichtgeraakte Chinese bewind. Het is een komen en gaan geweest van bewindslieden na de laatste ruzie tussen Peking en Den Haag: die in 1997, toen Nederland als voorzitter van de EU in de VN-mensenrechtencommissie te Genève Pekings slechte staat van dienst aan de orde stelde.

Uit woede hierover liet China weten dat minister Wijers van Economische Zaken en 50 captains of industry niet meer welkom waren. De toenmalig vice-premier Zhu Rongji zegde ook zijn bezoek aan Nederland af.

Aan dit conflict waren andere akkefietjes voorafgegaan. Premier Li Peng besloot een jaar eerder op zijn Europese rondreis Nederland niet aan te doen, omdat premier Kok niet kon garanderen dat hij geen demonstranten zou tegenkomen.

In Peking rakelden diplomaten weer het dieptepunt op in de Chinees-Nederlandse betrekkingen: de duikbootaffaire begin jaren tachtig, toen Den Haag onderzeeërs aan China's aartsrivaal Taiwan wilde leveren en vervolgens door Peking werd gestraft met vermindering van het niveau van de betrekkingen.

De jaren erna hebben beide landen hard gewerkt aan goede handelsrelaties, maar de vanouds weinig vergevingsgezinde Chinese politici bleven het gevoel houden dat Nederland een strafblad heeft. 'Een erg mooi land, maar eenzijdig geobsedeerd door mensenrechten', zei een Chinese diplomaat in 1997.

Maar intussen ging Wijers' handelsmissie wel door. Veel ministers uit het eerste kabinet-Kok zijn in het vliegtuig naar Peking gestapt: Zalm, De Boer, Sorgdrager, Ritzen, Melkert, Pronk en Van Aartsen, toen nog van minister van Landbouw.

Ook onder Paars II bleef China een populaire bestemming: Herfkens, Apotheker, Monique de Vries, Jorritsma, Ybema, Brinkhorst, Pronk en als hoogtepunt koningin Beatrix.

Minister Hermans van Onderwijs gaat volgende week en zijn staatssecretaris Netelenbos in maart. Die bezoeken gaan gewoon door.

De Chinezen hebben ook de weg naar Den Haag weten te vinden. Premier Zhu was hier, vice-premier Li Lanqing en Anson Chan, de onlangs afgetreden regeringsleidster van Hongkong.

Nederlandse bedrijven boekten vooruitgang bij de bestorming van de lucratieve Chinese markt. ING kreeg na jaren lobbyen een vergunning om verzekeringen te verkopen en Aegon bleek met de overname van de branchegenoot Transamerica ook over zo'n felbegeerd stuk papier te beschikken.

De handelsstroom groeide gestaag. Peking heeft de eerste negen maanden van 2000 voor meer dan tien miljard gulden verkocht in Nederland. De Nederlandse afzet steekt daar met 1,5 miljard nog schril bij af, maar die groeit ook. Grote havenprojecten in Shanghai en uitdieping van tal van rivieren bieden riante mogelijkheden voor het bedrijfsleven.

Den Haag rekent erop dat het dit keer bij een incidentje blijft. In de laatste contacten hebben Nederlanders steeds de mensenrechten kunnen aansnijden, zonder dat de Chinezen boos werden.

Alleen komt het Hongkongse overleg van Jones-Bos op een ongelukkig moment. China is een grootscheepse campagne begonnen tegen Falun Gong. De beweging is in Hongkong niet verboden, maar contact met buitenlandse diplomaten ging Peking - op dit moment - net te ver.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.