China begint ongehoord politiek experiment

In de stad Shenzhen in Zuid-China begint in februari of maart een ongehoord politiek experiment. Voor het eerst zal de almacht van de communistische partij worden gebreideld en komt er een scheiding van machten....

In Shenzhen, vlak bij Hongkong, stond 22 jaar geleden de wieg van het Chinese kapitalisme. De door Deng Xiaoping gecreëerde 'speciale economische zone', toen nog een vissersdorpje, is dankzij uitbundige buitenlandse investeringen uitgegroeid tot de rijkste stad van China. De geslaagde proef is toegepast in vele andere steden.

Het succes van het economische experiment noopt tot verandering van de politieke structuur, vooral sinds China's toetreding in 2001 tot de Wereldhandelsorganisatie. Buitenlandse bedrijven moeten immers weten waar ze aan toe zijn en niet zijn overgeleverd aan vaak corrupte partijmensen die zich boven de wet verheven wanen.

De laatste jaren heet China officieel een rechtsstaat. In de praktijk staat de partij echter nog altijd boven de wet. Dit moet in Shenzhen anders worden. Op instructie van Peking moet burgemeester Yu Youjun terwille van de multinationals de stad een transparant bestuur geven dat de wet eerbiedigt en verantwoording aflegt.

Ter uitbanning van corruptie en bureaucratische misstanden mag de partij zich niet meer bemoeien met de dagelijkse beslissingen. Ze zal zich moeten beperken tot het uitstippelen van de economische strategie en een paar andere hoofdzaken.

Het stadsbestuur, nu nog op totalitaire partijleest geschoeid, wordt verdeeld in drie gescheiden afdelingen: beleidsvorming, uitvoering en controle.

Critici zien in het nieuwe model geen werkelijke scheiding der machten. Die is volgens hen ook niet mogelijk zolang de partij geen oppositie toelaat en het volk niet zijn bestuurders kan kiezen. Ze vrezen dat het vooral te doen is om een stroomlijning die de investeerders vertrouwen moet geven en de bevolking weer in de partij moet laten geloven.

Het experiment staat ver af van een westerse democratie, maar het is wel de eerste keer dat er serieus sprake is van een systeem van controle en tegenwicht. De hervorming komt uit de koker van Zeng Qinghong, die aan het eind van het partijcongres in november promoveerde tot lid van de vaste commissie van het politbureau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden