China/Azië

De Chinese kerk is een buitenbeentje in de katholieke wereld. Niet de paus is formeel het hoogste gezag, maar de regering in Peking....

China is sinds een aantal jaren een groeikern voor de katholieke kerk, en het was de wens van paus Johannes Paulus II het land met zijn 1,3 miljard inwoners nog een keer te bezoeken. Maar door de controverse met Peking over de diplomatieke banden van het Vaticaan met Taiwan is het er nooit van gekomen.

Toch is de relatie allang niet meer zo ijzig als vroeger. Plunderden en vernielden Rode Gardisten tijdens de Culturele Revolutie (1966-'76) nog de meeste kerken van China, na 1980 kwam er een kentering. Religie is niet meer taboe, de kerk is weer onderdeel van de samenleving. Vernielde kerken zijn hersteld, vaak met staatssteun, en de laatste tijd mogen zelfs weer nieuwe kerken worden gebouwd.

Dat het aantal katholieken in China in de lift zit is te zien in de Sint Ignatius, die weer goed bezocht wordt, ook door jonge mensen. De gebrandschilderde ramen van de kathedraal, die een eeuw geleden werd gebouwd onder leiding van Franse jezuïeten, worden hersteld en in de bijbelse taferelen figureren tegenwoordig oosterse gelaatstrekken, om de Chinese wortels van de kerk te tonen.

De Chinese kerk is een buitenbeentje in de katholieke wereld. Hier is de paus formeel niet het hoogste gezag, maar de regering in Peking. Via speciale staatsorganen houdt Peking nauwlettend een vinger aan de pols in de religieuze wereld. In het geval van de katholieken gaat dat via de Katholieke Patriottische Vereniging van China. Binnen dit keurslijf is er vrijheid van godsdienst, mits de kerk zich niet aan politieke uitspraken waagt.

Er is een groep gelovigen die zich buiten het formele kader heeft georganiseerd in een ondergrondse katholieke kerk. Zo nu en dan worden leden van die groep ook gearresteerd. Maar voor formele kerkleiders als bisschop Aloysius Jin van Shanghai is het compromismodel heilig.

'Ik geloof in tact en dialoog', verklaarde de 88-jarige Jin vorig jaar. Het is een model dat zijn kerk doet bloeien: alleen Shanghai telt inmiddels al 150 duizend katholieken, de helft meer dan de honderdduizend van 1949, toen de communisten de macht grepen.

De regering in Peking is bereid de banden met het Vaticaan aan te halen, maar wel op haar voorwaarden. Peking stuurde na het overlijden van de paus een condoléance-telegram naar Rome, waarin men 'namens meer dan vijf miljoen katholieken' in China meeleven toonde. De regering nam de gelegenheid te baat de hoop uit te spreken dat de volgende paus de verhoudingen zal verbeteren. Ook de staatstelevisie maakte melding van het overlijden.

Het verbreken van de banden met Taiwan is de eerste stap die het Vaticaan nu moet zetten, verklaarde Liu Bainian, vice-voorzitter van de Katholieke Patriottische Vereniging. 'Chinese katholieken zien, net als gelovigen in de rest van de wereld, de paus als een heilig, geestelijk leider. We bidden ook dat de nieuwe paus zich afkeert van de afleidingsmanoeuvres van rechtse krachten, en dat hij zo spoedig mogelijk met Taiwan breekt en diplomatieke banden aangaat met China.'

In de rest van Azië was het overlijden een van de belangrijke nieuwsfeiten van de week, maar meestal ook niet meer dan dat. In de meeste landen in de regio speelt de r.k. kerk een bescheiden rol.

Een uitzondering vormen de Filipijnen, een land dat als gevolg van het Spaanse koloniale verleden een sterke katholieke gemeenschap heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden