Nieuws Europees afvalprobleem

China accepteert geen buitenlands afval meer, waar moeten we dan heen met ons afval?

Een recylingbedrijf van plastic flessen in de buurt van de Vietnamese hoofdstad Hanoi. Beeld Reuters

Nu China geen buitenlands afval meer accepteert, moet het ergens anders heen. Maar waar? Nederland heeft onvoldoende capaciteit om zijn eigen afval te recyclen.

Honderdduizenden tonnen afval verkocht Nederland jaarlijks aan China. Dat land recyclede het, om zijn voortdurende honger naar grondstoffen te stillen. Dat gold niet alleen voor Nederland: zo kwam ongeveer de helft van het wereldwijde plasticafval sinds 1992 in China terecht, becijferden Amerikaanse onderzoekers onlangs in vakblad Science Advances

Goed gescheiden afval van relatief hoge kwaliteit, waaronder Nederlands huishoudelijk afval, recyclen afvalverwerkers vaak in Europa. Vooral de minder goed gesorteerde bergen met plastic, textiel, papier en metaal van lagere kwaliteit belandden bij Chinese bedrijven. Die konden er dankzij minder strenge eisen voor grondstoffen en goedkope arbeidskrachten aan verdienen.

Tot afgelopen januari. De Chinese regering was klaar met de milieuvervuiling die het massaal recyclen van dit matige afval veroorzaakte en stelde een afvalban in. Het past in de grootscheepse kruistocht die de Chinese regering voert tegen vervuiling , waardoor vorig jaar duizenden fabrieken de deuren moesten sluiten. Al die tonnen afval kwamen dit jaar dus elders terecht.

Lees verder onder de grafieken

Vooral in Zuidoost-Aziatische landen als Maleisië, Vietnam en Thailand, zegt Peter Rem, hoogleraar recycling van TU Delft. Ook landen met goedkope arbeidskrachten. Alleen kunnen zij de stroom rommel niet aan. Voor de ban stonden Thailand en Vietnam al in de topvijf van grootste plasticvervuilers van de oceaan, staat in een rapport van nonprofitorganisatie Ocean Conservatory uit 2015

Dus gooien ook deze landen de deur dicht: Thailand stuurt sinds vorige week plastic-, elektronisch- en gevaarlijk afval terug en Vietnam weigert tot 15 oktober containers met gebruikt plastic. Ook Maleisië zint op maatregelen. En ons afval dan?

Afvalrecycling in Eindhoven. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Nederland

In Nederland spits het probleem zich toe op kunststof verpakkingsafval van bedrijven, zo staat in het verslag van een bijeenkomst die het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken organiseerde na de aankondiging van de ban. Doordat een groot deel van deze materialen jarenlang naar China ging, is er in Nederland nog onvoldoende capaciteit om te recyclen en is ook de afzetmarkt voor herbruikbaar kunststof beperkt, schrijft het instituut. 

Dit speelt wereldwijd: tegen 2030 moet meer dan 100 miljoen ton plastic elders worden ondergebracht dankzij de Chinese afvalban. Die schatting staat in de eerder genoemde studie in Science Advances

Er bestaan wel alternatieven buiten Zuid-Oost Azië, zegt Rem. Al zijn die vaak minder goedkoop. Neem Roemenië, dat goed is in het recyclen van plastic en waar mankracht een euro of 3 à 4 per uur kost. Nederland scheidt zijn afval gelukkig goed en kan het daardoor relatief eenvoudig slijten, meent hij. Maar of dit soort landen de miljoenen tonnen kan opvangen die China ooit verwerkte?

Ben Kras, directeur van Kras Recycling, heeft er een hard hoofd in. 50 procent van zijn totale volume verkocht hij decennialang aan China. Vooral plastic, maar ook papier en karton. Sinds de ban verloor hij 30 procent van zijn omzet. Branchegenoten maken volgens hem hetzelfde mee. Nu hij minder kwijtraakt, haalt hij ook minder afval op. Waar dat nu heengaat? ‘Dat vragen wij ons ook af. Nergens horen we dat er enorme voorraden staan. Het kan bijna niet anders dan dat het met restafval wordt verbrand en dat er minder Nederlands afval wordt gerecycled.’

Volgens de Vereniging Afvalbedrijven steeg het aanbod van binnenlands restafval voor afvalenergiecentrales door de aantrekkende economie al voordat China het afval weerde. Wat de effecten van de Chinese importban zijn, weet de vereniging niet. 

Wat er precies met ons afval gebeurt, is moeilijk te zeggen, aldus hoogleraar Peter Rem en zijn collega-onderzoeker Maarten Bakker van TU Delft: ‘Er is zoveel afval, afkomstig van zoveel bronnen, dat langs zoveel bedrijfjes gaat... Zelfs de EU heeft moeite om de afvalstromen in kaart te brengen.’ 

Brandweer bestrijden een brand op een illegale afvalstortplaats in de buurt van de stad Zgierz in Polen op 26 mei. 250 brandweerlieden waren twee dagen bezig met blussen. Beeld EPA

Zelf recyclen

Om het probleem structureel op te lossen moeten Europese landen meer afval verwerken, menen alle gesproken partijen. Meer zelf recyclen dus, ook afval van mindere kwaliteit. Dat begint al bij de productie, legt Rem uit. Vooral van plastic: dat bevat vaak een mengsel van hoogwaardige materialen en spul dat nauwelijks herbruikbaar is, waardoor dure scheidingsprocessen nodig zijn om het te recyclen. 

Onderliggend probleem is volgens hem dat de plasticindustrie, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de glasindustrie, recycling niet in de eigen bedrijfsvoering heeft ingebed en dus concurreert met recyclebedrijven. Producten makkelijker recyclebaar maken is dus in het belang van deze industrie.

Een ander probleem is het gebrek aan vraag naar gerecyclede kunststoffen in Europa, stelt Maarten Bakker. Hergebruikt plastic kan stinken, of is minder stevig. Maar mogelijk brengt de importban een innovatiepuls teweeg. Zo ging afvalverwerker Renewi naar eigen zeggen nieuwe samenwerkingen aan. Onder meer met Philips, waarmee het een stofzuiger ontwikkelt dat deels uit hergebruikte grondstoffen bestaat. 

Ben Kras ziet in Europa de vraag naar schone, goed gesorteerde materialen aantrekken. Bakker: ‘Misschien is deze schok wel nodig. Laat de afvalbranche maar eens lekker schrikken.’ 

Poolse vuilnisbranden

Dit jaar werd Polen geteisterd door meer dan zestig vuilnisbranden, waarbij giftige dampen vrijkwamen. Volgens de Poolse minister van Milieu importeren bedrijven afval met de belofte het te recyclen, om het vervolgens te dumpen. De overheid vermoedt dat de vuilnishopen expres worden aangestoken om ruimte te creëren.

Dat er Nederlands afval bij ligt, lijkt Ben Kras onwaarschijnlijk. Dat heeft waarde, het wordt opgekocht. Wat op de Poolse storthopen ligt, is naar zijn verwachting slecht gesorteerd vuilnis waar de betrokken partijen tegen betaling van af willen. Maar, zo zeggen Peter Rem en Maarten Bakker, dit is niet met zekerheid te zeggen.

Ook Groot Brittannië, dat minder recyclet dan Nederland, komt sinds de Chinese afvalban moeilijker van zijn afval af. De Britse overheid besloot begin dit jaar daarom meer afval te begraven en verbranden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden