Chili komt goed weg na nieuwe zware aardbeving

Minstens zes doden, een ingestorte gevangenismuur waarlangs driehonderd vrouwelijke gedetineerden konden ontsnappen, stroomuitval in enkele duizenden huishoudens, een handvol versperde en beschadigde wegen en een bescheiden tsunami, van op de meeste plaatsen tientallen centimeters hoog. Aardbevingsexperts zijn het erover eens dat Chili goed wegkomt na de zware aardbeving die het noorden van het land woensdagochtend in alle vroegte trof.

AMSTERDAM - De beving, kracht 8,2, vond plaats om kwart voor twee 's nachts Nederlandse tijd, op een paar honderd kilometer voor de Chileense kust ter hoogte van de mijnwerkersstad Iquique. Het goede nieuws, vindt de Utrechtse seismoloog Rob Govers, is dat de beving in kracht meeviel 'als je bedenkt hoe groot hij had kunnen zijn'.


Het slechte nieuws is dat de beving eigenlijk te slap was om de bodem goed te ontspannen, zodat er best nog een beving kan komen. 'Iedereen zat hier al lang op te wachten, en het zou mij verbazen als dit met één beving is opgelost. Maar je kunt altijd beter een paar kleinere bevingen hebben dan een heel verwoestende.'


Voor de Chileense kust duwt de Nazca-aardplaat de aardplaat van Zuid-Amerika met 65 tot 80 millimeter per jaar richting Afrika. Vooral in het zuiden geeft dat geregeld strubbelingen, als de platen van elkaar losscheuren en de Nazca-plaat onder die van Zuid-Amerika schiet. In 1960 was de Zuid-Chileense kust toneel van de zwaarste aardbeving ooit gemeten (kracht 9,5) en in 2010 eiste een beving van kracht 8,8 meer dan vijfhonderd mensenlevens. Maar aan de Chileense noordkust bleef het zo rustig dat aardwetenschappers zelfs van een 'seismisch gat' spreken: de laatste echt grote beving was er anderhalve eeuw geleden.


Tot het half maart ook in het noorden begon te rommelen. Liefst 26 aardbevingen met een kracht groter dan 5 zijn er sindsdien geregistreerd. De beving van gisteren was de tot dusver grootste klapper. 'De eerdere schokken waren eigenlijk voorschokken', zegt seismoloog Bernard Dost van het KNMI. 'Maar het vervelende is dat je dat pas achteraf kunt zeggen.'


Volgens Govers had de ondergrondse spanningsopbouw 'ook best kunnen uitmonden in een kracht 9'. Waarschijnlijk had dat geleid tot een veel grotere tsunami: omdat de kracht van een aardbeving logaritmisch wordt geteld, is kracht 9 ongeveer vijf keer groter dan de huidige kracht van 8,2.


Bizar toeval is dat de zeer dodelijke beving van 2010 plaatsvond in de laatste regeringsdagen van president Michelle Bachelet - dezelfde Michelle Bachelet die twee weken geleden opnieuw werd geïnstalleerd voor een tweede ambtstermijn. De bewindsvrouw nam geen halve maatregelen: ze kondigde de noodtoestand af voor het getroffen gebied en hield de hele nacht de tsunamiwaarschuwing in stand. In 2010 vielen de meeste doden pas geruime tijd na de eigenlijke beving, toen een vloedgolf 220 duizend huizen overspoelde.


Wat de Chilenen mogelijk nog te wachten staat, kunnen Govers noch Dost voorzien. 'Met elk stuk aardplaat dat nu is losgescheurd, neemt de spanning ergens anders weer toe', zegt Dost. 'Juist in zo'n gebied als dit is het heel moeilijk te zeggen wanneer er weer iets gebeurt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden