'Chilenen laten alles van anderen afhangen'

Carmen Soria voelt geen woede als ze aan Pinochet denkt. In 1976 werd haar vader, een Spaanse communist, in Chili vermoord....

Van onze correspondente

Ineke Holtwijk

SANTIAGO

Ze lag zaterdagochtend nog in bed toen een journalist haar belde. Pinochet aangehouden? Vanwege onder meer de moord op haar vader? Blijheid en ongeloof streden om het hardst. 'Ik heb drie keer met mijn ogen geknipperd om er zeker van te zijn dat ik niet sliep', zegt Carmen Soria.

De belangrijkste zaak die rechter Garzón tegen Pinochet heeft is die van Carmelo Soria, een Spaanse diplomaat die werkte voor de ECLA (de Economische Commissie voor Latijns Amerika van de VN) in Santiago. In 1976 werd hij op straat aangehouden door agenten. Twee dagen later werd zijn lijk bij een kanaal gevonden. Zijn auto lag in het water. Volgens de officiële versie had hij dronken achter het stuur een auto-ongeluk gehad. 'Hij dronk geen alcohol. Ze hadden pisco ingespoten', zegt Carmen.

Carmelo Soria werd gekidnapt, verhoord, gemarteld en daarna vermoord. Hij was lid van de Spaanse communistische partij en de militairen zagen in hem een boodschapper van het verzet. In een proces datzelfde jaar nog werd niemand veroordeeld want de dader was 'onbekend'. Een tweede poging tot een proces, toen Chili weer een democratie was, liep vast op de amnestiewet. Daarna wendde de familie zich tot de Spaanse justitie.

De arrestatie van de ex-dictator heeft van de fotografe een beroemdheid gemaakt. Haar donkerroze poppenhuisje met de pingpongtafel tussen verwilderde struiken is nu een hot spot voor journalisten. Ze accepteert het onder protest. 'Mijn oom is in 1976 verdwenen. De zoon van mijn werkster ook. Maar journalisten hebben alleen belangstelling voor de sterren.'

Ze is als een meisje van 38. Lang, loshangend haar, geen spoor van make-up, een sweater op een bruine ribbroek. De vragen worden afgewerkt met het bord op schoot. Er moet snel gegeten worden want om twee uur moet ze bij de rechtbank zijn. Het leven gaat door. De drie kinderen moeten op tijd eten. 'En er moet ook nog gewerkt worden.'

Iedereen wil weten of ze niet op wolkjes loopt. Mensenrechtenadvocaten en studenten spoten flessen champagne leeg om de aanhouding te vieren. Maar zij heeft geen uitzinnig vreugdegevoel gehad. Na de verbazing was er verdriet. 'Verdriet om mijn vader en om mijzelf. Zijn gewelddadige dood heeft mijn leven ingrijpend veranderd.'

Ze was zestien toen hij doodging. Met haar oudere zus heeft ze het lijk opgehaald bij het kanaal. Jarenlang dacht ze dat er wat mis was met haarzelf. 'Ik was opstandig. Gooide flessen kapot tegen de muur. Weigerde de straat op te gaan. Pas later begreep ik dat dat een normale reactie was voor een tiener.' Hun leven in Chili was na de moord onmogelijk.

'We konden niet meer naar school.' En voortdurend waren er bedreigingen. Twee maanden na de moord vluchtte het gezin naar Spanje. Haar moeder woont er nog steeds. Haar zus en broer keerden net als zij terug.

Angst was jaren een rode draad in haar leven. Ook in Spanje werden ze voortdurend telefonisch bedreigd. Meerdere malen probeerden onbekenden haar daar te kidnappen. Ze woont al weer twaalf jaar in Chili, 'vooral vanwege de kinderen.' Pas in 1995 hielden de telefoontjes op. Afgelopen zaterdag begonnen ze weer. 'We maken je af.' Op straat zitten sinds zondag daarom twee politieagenten. Ze heeft zelf om lijfwachten gevraagd. 'Na jaren bedreigingen weet je precies wanneer het een hysterische haan is en wanneer het echt een slechterik is.'

Hoe is het om te leven in een land waar de moordenaars van je vader vrij rondlopen? Ze voelt zich machteloos, zegt ze. De regering vindt ze als het om het verleden gaat laf. 'Het zijn marionetten van de militairen.' En het volk is'angstig en laks'. 'Chilenen maken zich voor niets hard. Ze laten alles van anderen afhangen.'

Ze is geschokt door wat ze 'de nationale hysterie' rond de aanhouding noemt. De protesten, de werkstaking van rechtse parlementariërs. 'Als ze het zo erg vinden dat Pinochet in het buitenland vastzit, waarom komt rechts dan niet met een constructief voorstel over hoe er hier een proces kan plaatshebben.'

Jaren geleden besloot Carmen Soria: geen gemaal meer. 'Ik wil niet toegeven aan rancune. Dat zou betekenen dat zij hebben gewonnen. Ze hebben de doden en dan nu ook nog de levenden? Dat gun ik ze niet. Ik wil mijn leven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden