Chen brengt zowel VS als China in verwarring

Als een tyfoon zijn de presidentsverkiezingen vorige week over Taiwan geraasd. Van sommige heilige huisjes is geen spaan heel gebleven....

Marianne Boissevain

Alle buitenlandse bladen besteden aandacht aan de 'seismische veranderingen' in Taiwan, zoals Asiaweek ze noemt. De gevolgen van de verkiezingsuitslag blijven dan ook niet beperkt tot een politieke omwenteling op een betrekkelijk klein eiland. Door de onafhankelijkheid van Taiwan nadrukkelijk aan de orde te stellen, heeft president-in-spe Chen Shui-bian het eiland opnieuw tot een twistappel gemaakt tussen twee supermachten: China en de Verenigde Staten.

Vóór de verkiezingen loste China al enkele waarschuwingsschoten. De Chinezen in Taiwan, zo luidde de boodschap, zouden er spijt van krijgen als ze een president kozen die op een onafhankelijk Taiwan wilde aansturen. De Verenigde Staten, die de Volksrepubliek als het enige echte China erkennen maar tegelijk optreden als beschermheer van het democratische Taiwan, gaven onmiddellijk tegenvuur. Als China geweld zou gebruiken tegen Taiwan, zouden de Amerikanen ze wel een lesje leren.

Al op de avond van zijn verkiezing matigde Chen zijn toon. Hij sprak niet van 'de Republiek Taiwan', de benaming uit zijn partijprogramma, maar over 'de republiek China'. En in de daarop volgende dagen besloot Taiwan rechtstreekse handelscontacten, scheepvaartverbindingen en telefoonverbindingen aan te gaan met het Chinese vasteland.

De regering-Clinton voelt zich gerustgesteld door deze verzoenende gebaren. Maar de zeer conservatieve voorzitter van de senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen, Jesse Helms, die vindt dat Clinton veel te zoetsappig doet tegen de communisten in Peking, ruikt zijn kans. Volgens The Economist vindt hij het de hoogste tijd dat de VS 'de onmiskenbare waarheid' onder ogen zien dat er niet één China is maar twee. En in slechts één van die twee China's heeft zich nu langs democratische weg een machtswisseling voltrokken. Daarom, vindt Helms, moeten de VS serieus overwegen Taiwan de moderne wapensystemen te leveren die het nodig meent te hebben.

Maar heeft Taiwan die wapens ook echt nodig? Uit Peking zijn sinds de verkiezingsdag geen nieuwe dreigementen meer vernomen - demonstraties van studenten die wilden protesteren tegen Taiwans gepraat over onafhankelijkheid werden zelfs verboden. Zou het grote China soms beducht zijn voor het kleine Taiwan?

Westerse waarnemers hebben geen hoge pet op van de Chinese defensie. 'Taiwans marine is veel moderner dan die van China; als China Taiwan op dit moment wilde aanvallen, zou het vissersschepen moeten gebruiken', schrijft The Economist. 'Dat wordt zwemmen voor een miljoen man', schampert een voormalige Amerikaanse ambassadeur in Peking tegen Asiaweek.

De angst voor een nat pak zal er zeker toe hebben bijgedragen dat de Chinese leiders zich sinds de verkiezingen zo stil hebben gehouden. Maar hun zwijgen moet toch vooral worden verklaard uit de verwarring die de Taiwanese president in spe heeft gesticht door Peking ineens te overstelpen met verzoenende gebaren.

'De kans op oorlog, hoe klein ook, blijft aanwezig', waarschuwt Asiaweek niettemin. Het is dus raadzaam de verdere ontwikkelingen op en rond Taiwan aandachtig te volgen.

Want wat is riskanter dan een supermacht in verwarring?

Twee supermachten in verwarring.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden