Chemotherapie laat rattenhaar ongemoeid

TIJDELIJKE kaalheid is een vervelende bijwerking van chemotherapie. Onderzoekers van de farmaceutische concerns Glaxo Wellcome en Hoffman-La Roche hebben een middel getest op ratten dat het verlies van haar tijdens de behandeling van kanker lijkt te voorkomen....

Dr. Sjoerd Rodenhuis, hoogleraar medische oncologie aan de Universiteit van Amsterdam, noemt het artikel 'een leuk stuk'. 'De onderzoekers hebben de kennis over het mechanisme van de celdeling goed uitgewerkt en zijn met iets bijzonders gekomen.'

Chemotherapie is, na operatief ingrijpen, de belangrijkste therapie bij de behandeling van kanker. Afhankelijk van de soort kanker worden chemische middelen toegediend die de kankercellen vernietigen, cellen die zich actief aan het delen zijn. Maar de medicijnen tasten ook gezonde cellen aan. Dit levert medisch gezien met name problemen op met het beenmerg, dat wordt afgebroken waardoor het immuunsysteem een flinke klap krijgt.

Ook leidt de toediening van de medicijnen tot misselijkheid en overgeven, waardoor de patiënt zich tijdens de chemotherapie uitermate beroerd voelt. Cosmetisch gezien, leveren de meeste medicijnen die bij chemotherapie worden gebruikt problemen op met het hoofdhaar.

In de haarzakjes in de huid wordt voortdurend haar gemaakt en ook die cellen krijgen een tik tijdens de kuur. Het haar, overal op het lichaam, valt daardoor uit. Haaruitval (alopecia) maakt het voor iedereen in de omgeving is, ook degenen aan wie dit niet is verteld, duidelijk dat een behandeling tegen kanker gaande is. Na de therapie groeit het haar meestal wel weer aan.

Volgens Rodenhuis zijn er steeds betere middelen tegen de misselijkheid en afbraak van het beenmerg, waardoor het gebruik van chemotherapie op steeds minder bezwaren stuit. Tegen haaruitval was nog niks deugdelijks gevonden. 'Ja, twintig jaar geleden werd een zogenoemde cool cap gebruikt. Het hoofd werd gekoeld, waardoor de cellen minder actief werden en de chemotherapie minder vat had op het hoofd. Die mensen werden niet kaal.'

De methode had een groot bezwaar. Ook de kwaadaardige tumorcellen in het hoofd werden verdoofd en als het ware over het hoofd gezien door de chemotherapie.

De in Science beschreven methode beschermt de haardos op een andere manier. De onderzoekers hebben een stof gevonden die de cellen in de haarzakjes tijdelijk tot rust brengt. De nieuw ontwikkelde stof remt een enzym (CDK) dat een sleutelrol speelt bij de celdeling. Het haar groeit daardoor eventjes niet meer, maar de cellen worden niet aangepakt door de chemotherapie. Het middel moet simpelweg op de huid worden gewreven, voordat de chemotherapie wordt toegediend.

Rodenhuis is enthousiast over de studie omdat de onderzoekers ook aantonen dat het nieuwe middel de kwaadaardige cellen in de huid ongemoeid laat. Sterker nog het blijkt de werking van de chemotherapie te versterken.

De onderzoekers hebben het middel getest op ratten die menselijk huidcellen hadden gekregen. Bij de dieren die waren behandeld met het nieuwe middel bleef het haar, ook na chemotherapie, groeien. Ratten die er niet mee waren behandeld, verloren hun haar wel.

Rodenhuis zou het middel meteen toepassen als het ook geschikt blijkt te zijn voor de mens. 'Het mechanisme werkt. Dat is overtuigend op dieren aangetoond. Het duurt dan nog gemiddeld een jaar of acht voordat het geschikt is voor mensen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden