InterviewAnthony Bourdain

Chef-kok en tv maker Anthony Bourdain op 61-jarige leeftijd overleden

De Amerikaanse tv-kok en maker van culinaire reisprogramma's Anthony Bourdain is overleden. Volgens CNN is Bourdain door zelfmoord om het leven gekomen. In 2016 spraken wij Bourdain over zijn werk voor tv, voedseltrends en de nadelen van de roem. Lees het interview hier terug.

Marcel Langedijk
Anthony Bourdain: 'Het mooie van onzinnige voedseltrends is dat ze niet lang blijven bestaan.' Beeld Alex  Welsh / The New York Times
Anthony Bourdain: 'Het mooie van onzinnige voedseltrends is dat ze niet lang blijven bestaan.'Beeld Alex Welsh / The New York Times

'Johnny Thunders was een held. Dean Martin was een held. Net als Charlie Parker, Joey Ramone, Tom Verlaine, Iggy Pop, Martin Scorsese, William Burroughs en Michael Caine. Vergeleken met hen ben ik een dampende hoop stront.'

Aldus Anthony Bourdain (59), Amerikaan, kok, schrijver, tv-presentator, wereldreiziger en, in tegenstelling tot hoe hij het zelf ziet, geen dampende hoop stront. Hetgeen hij dankt aan zijn boeken, televisieprogramma's, lak aan conventies, grove taalgebruik, humor en gebrek aan ego. Ze maakten hem immens populair in de culinaire wereld, maar ook bij niet-foodies doet Bourdain het goed, al was het maar vanwege zijn hekel aan health freaks en ander foodbloggend volk. Maar waag het niet hem een culinaire held te noemen; die kwalificatie wuift hij briesend weg.

Voor wie hem niet kent: Anthony Bourdains doorbraak kwam in 2000, het jaar dat hij het autobiografische Keukenconfessies uitbracht, een rauw verslag van zijn jonge jaren als kok. Een klassieker, inmiddels, mede dankzij Bourdains cynische schrijfstijl, maar ook vanwege de drank, drugs, humor en de, zoals hij het zelf zegt, 'gedegenereerde gekken, geteisem, viespeuken en psychopaten' die het boek bevolken. De romans die hij daarvoor had geschreven lieten het al doorschemeren, Keukenconfessies bevestigde het: Bourdain was méér dan zomaar een kok.

Hij schopte het tot chef van brasserie Les Halles in New York, zijn stad, maar de nadruk kwam steeds meer te liggen op zijn boeken en, in de slipstream daarvan, een tv-carrière. Bourdain bleek namelijk niet alleen goed te kunnen schrijven en koken, hij kan ook presenteren. Dus neemt de chef zijn kijkers al jaren mee op reis in tv-programma's voor The Travel Channel als No Reservations, The Layover en, meest recent, Parts Unknown voor CNN. Rode draad in die series: zijn zoektocht naar regionale keukens, exotische gerechten en de mensen die ze maken. Altijd voorzien van gortdroog commentaar en zonder angst om heikele zaken aan de kaak te stellen - in het nieuwe seizoen van Parts Unknown, waarvan vorige week de eerste aflevering te zien was, bespreekt hij bijvoorbeeld onomwonden de problemen rond de massa-aanrandingen in Keulen. En in de aflevering over Libanon (2006), waar hij was toen de Israëlisch-Libanese oorlog uitbrak, was hij niet te beroerd een sneer te geven naar toenmalig president George W. Bush.

Het leverde hem een miljoenenpubliek op. Op tv, maar ook op Twitter en Instagram. Bourdain, voormalig drugsgebruiker, voormalig loser, groeide uit tot ster. Tegen wil en dank, want roem kan hem gestolen worden. Zeker als hij op pad is voor tv-programma's. 'Het zit weleens in de weg, mijn bekendheid, maar de crew en ik doen er bijzonder veel aan om zo anoniem mogelijk te blijven. We willen niet dat er rijen mensen staan te kijken als we aan het filmen zijn. En we willen behandeld worden zoals iedereen behandeld wordt, niet als een stel beroemdheden.'

Bepaal jij zelf in welke landen je filmt?

'Ja, altijd. Ik maak elk jaar een lijstje waarop staat waar ik heen wil en welk verhaal ik wil vertellen. Op dit moment zijn er nog zat plekken die ik wil bezoeken, maar daar kunnen we om veiligheidsredenen niet filmen. Jemen interesseert me, net als Noord-Afghanistan, maar het lijkt me duidelijk waarom ik daar nog niks heb gedaan.'

Raak je inmiddels niet een beetje door de landen heen die interessant zijn?

'Nee, eigenlijk niet. Als we filmen op plekken die ik al ken, zoek ik een nieuwe invalshoek, ik laat het verhaal vanuit een ander perspectief zien of ik pak het stilistisch volkomen anders aan. Ik hou van dat soort uitdagingen. In landen als Japan of China bijvoorbeeld, kan ik de rest van mijn leven tv maken om uiteindelijk alsnog onwetend dood te gaan. Er is nog zo veel over die landen te vertellen.'

Is er überhaupt een nadeel aan het werk dat je doet?

'Ik ben tweehonderd dagen per jaar op reis, dus ik zie mijn dochter minder dan ik zou willen. Dat is een minpunt, maar verder is het inderdaad de beste baan van de wereld.'

Een aantal jaar geleden heb je een aflevering van je programma The Layover gemaakt in Amsterdam. Je leek weinig onder de indruk.

'Dat had niet zozeer te maken met Amsterdam - het was niet jullie fout. Ik vond het maken van die hele serie verschrikkelijk. Alle tien afleveringen schoten we achter elkaar door. Van het ene land naar het andere, waarbij we maximaal 48 uur op een locatie bleven. Ik was bijzonder ongelukkig met dat format. Het was een straf. Ik was uitgeput, gaf nergens aandacht aan en eerlijk gezegd wilde ik vooral dat het allemaal snel achter de rug zou zijn. Het programma zat wel goed in elkaar, maar ik zie het niet als mijn beste werk. Bij lange na niet. Ik kom nog wel een keer terug naar Nederland, dan zal ik beter mijn best doen.'

Kook je nog weleens?

'Alleen voor mijn dochter.'

En schrijven, heb je daar nog tijd voor?

'Zeker, ik ben bezig met een kookboek.'

Daar zijn er al best veel van.

'Er is niks mis met veel, je kunt nooit genoeg kookboeken hebben. Dat is goed voor ons vak, goed voor mij, goed voor de wereld. Ik zeg: meer kookboeken, minder Kardashians.'

Over Kardashians gesproken; steeds meer mensen lijken het koksvak te willen gebruiken om beroemd te worden, getuige alle kookprogramma's en -wedstrijden die er op tv zijn. Enig advies voor deze mensen?

'Ze zullen mislukken. Als je dit vak ziet als een weg naar roem, ben je overduidelijk een fucking idioot. Dan ben je het niet waard om te koken, dan begrijp je er geen zak van. De horecawereld heeft altijd malloten aangetrokken, maar na een tijdje worden die types vanzelf dat wereldje weer uitgekotst. Dus ik vind ze niet gevaarlijk, de mensen die kok willen worden vanwege de roem. Ze zullen snel inzien dat het zo niet werkt en weer vertrekken.'

Zijn er ook voedseltrends die je het liefst direct ziet verdwijnen?

'Ik zie niet echt trends die gevaarlijk zijn. Het mooie van onzinnige voedseltrends is dat ze niet lang blijven bestaan. Als iets niet goed is, verwelkt het en sterft het. De trends die het verdienen, overleven. In dat opzicht ben ik hoopvol.'

In Nederland zijn we nogal druk met gezond eten en superfoods. Slaan we daarin door?

'We worden dikker en ongezonder in de westerse wereld, dus hoe vervelend, dwaas en ridicuul het ook klinkt, die obsessie met sapjes en boerenkool, als het iets doet tegen obesitas is het waarschijnlijk toch goed voor ons. Zeker als je het hebt over obesitas onder kinderen, dat is echt een probleem. Maar ergens blijft het overdreven, dat gedweep met superfoods. Als je wilt afvallen, moet je gewoon met je luie reet van bank komen en aan het werk gaan. Dan kun je die gore kool gewoon overslaan.'

Jouw voorliefde voor varkensvlees komt in vrijwel al je werk aan bod. Ongetwijfeld omdat je het lekker vindt, maar misschien ook omdat je een hekel hebt aan biologisch eten en vegetariërs?

'Nee, ik vind varkensvlees gewoon ongelooflijk veelzijdig. Je kunt een hoop fantastische smaken halen uit die magische beesten, zoals Homer Simpson ze noemt. Het is geweldig voedsel waar ik inderdaad nogal gepassioneerd over ben. Dat heeft niks te maken met hoe ik over vegetariërs denk.'

Je programma's gaan inmiddels meer over mensen dan over eten, klopt dat?

'Dat mag ik wel hopen, ja. Ik ben me minder druk gaan maken over wat ik te eten krijg, maar meer gaan interesseren in wie dat eten klaarmaakt en waarom.'

In het nieuwe seizoen van Parts Unknown zit een aflevering over Keulen, waarin je het vluchtelingenvraagstuk en de aanrandingen op oudejaarsavond aldaar aankaart. Heeft je bezoek aan die stad je mening over het vluchtelingenvraagstuk veranderd?

'Nee. Wat me vooral opviel was hoe vastberaden de inwoners van Keulen waren om het samen op te lossen. Ik vond ze opvallend optimistisch over de toekomst. Heel bewonderenswaardig.'

In het nieuwe seizoen bezoek je de onlangs overleden schrijver Jim Harrison in het ruige Montana die daar veel over eten en het buitenleven schreef. Het lijkt erop dat je je op zulke plekken het best voelt; jagen op herten en vogels, biertje erbij. Zou je zo kunnen leven?

'Hoe aantrekkelijk die plekken en dat leven ook zijn en hoe fijn het ook is om zonder ironie cowboylaarzen te dragen, het is niet wie ik ben. Ik ben en blijf een stadsjongen. Ik moet in New York zijn.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden