Check, check double check

Het Stedelijk Museum Amsterdam zocht een schaap met vijf poten. Alles werd gedaan om de procedure zorgvuldig te laten verlopen.

Alsjeblieft, ga voor.' 'Na jou.' 'Nee, jij gaat als eerste.' De binnenkomst in de perskamer van de nieuwe directeur van het Stedelijk Museum, Beatrix Ruf, en zakelijke directeur Karin van Gilst, leek even op een dialoog uit een John Lanting-theaterstuk.


Tegelijk was de scène tekenend voor een van de vele problemen die tijdens sollicitatie moesten worden opgelost. Wie krijgt het binnen het museum voor het zeggen, de artistieke of zakelijke directeur? De kwestie was voor de vorige directeur, Ann Goldstein, een reden om vroegtijdig de handdoek in de ring te gooien. Goldstein zag in 2013, ruim twee jaar na haar komst, plots 'algemeen directeur' Van Gilst naast zich gedropt.


Reden voor die aanstelling: het functioneren van Goldstein was niet optimaal. Haar contact met sponsoren liet te wensen over, net als de omgang met de pers of haar aarzelingen om iets van een visie te tonen. Gaandeweg was de halsstarrige Goldstein toch niet de 'gedroomde kandidaat', zoals Alexander Ribbink, voorzitter van de raad van toezicht, haar in 2009 nog had gepresenteerd.


Dat nooit meer, moeten Ribbink en de zijnen uit de raad hebben gedacht. De selectie en aanstelling zouden beter moeten verlopen. Waterdicht, als het even kon, met checks en double checks. Het liefst met adviezen van ingewijden, buiten de raad. Want luidde het verwijt niet dat deze raad onmachtig zou zijn om zelf een geschikte directeur te zoeken? Enkele zakenlieden, een prins en slechts een enkele kunstenaar waren daarvoor niet capabel, was de kritiek.


De raad moet het zich hebben aangerekend, gezien de tijd die ze er voor uittrok. De procedure heeft uiteindelijk ruim negen maanden geduurd. Goldstein liet de raad in juni 2013 weten het genoeg te vinden. Twee maanden later werd er een profiel opgesteld, na consultatie van de ondernemersraad en de conservatoren. Een advertentie volgde. De eerste kandidaten werden in oktober gesproken.


Ondertussen mochten, op verzoek van de raad, diverse experts uit de kunstwereld hun visie op een droomkandidaat en het museum ventileren. En de meesten werden wéér geconsulteerd nadat de kandidatenlijst van tachtig naar acht was teruggebracht. Daartoe behoorden ook 'meerdere Nederlanders', aldus Ribbink.


Alsof dat niet genoeg was werd John Leighton als extra controleur benaderd. De oud-directeur van het Van Gogh Museum was in 2003 mede-opsteller van het rapport Terug naar de top, over de ambities van het Stedelijk. Terwijl Leighton in het ene kamertje het artistieke gewicht van de overgebleven acht peilde, boog de raad zich in een andere ruimte over hun managementkwaliteiten.


In de laatste fase, begin dit jaar, is Ruf boven gedreven. Ze was gevraagd te solliciteren. De Duitse beschikte, in tegenstelling tot oud-conservator Goldstein, over directeurskwaliteiten, zij het op bescheiden schaal. Drie jaar lang had ze het Kunsthaus in het Zwitserse Glarus geleid en daarna dertien jaar de Kunsthalle in Zürich.


Ruf had een groot netwerk, stond op de 7de plaats van de 'Power Top 100' van het Amerikaanse tijdschrift Art Review, had oog voor jong en onbekend talent, was communicatief en wist, anders dan Goldstein, hoe je met politici moet onderhandelen. Alexander Ribbink presenteerde haar gisteren met de woorden: 'We waren op zoek naar een schaap met vijf poten. Die persoon hebben we gevonden'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden