Charta 08 neemt grondwet als leidraad voor meer vrijheden

SHANGHAI - Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo en zijn medestanders, ondertekenaars van het 'staatsondermijnende' politieke manifest Charta 08, beroepen zich op de Chinese grondwet in hun pleidooi voor democratische vrijheden. Wat staat er in deze grondwet, die formeel de burgerrechten van ruim 1,3 miljard mensen garandeert?


'Burgers van de Volksrepubliek China genieten vrijheid van meningsuiting, van pers, van vereniging en van demonstratie', aldus artikel 35 van de jongste versie van de grondwet, die uit 1982 stamt. Iedereen heeft ook het recht te kiezen en te worden verkozen.


De grondwet garandeert verder vrijheid van religie en 'vrijheid om nergens in te geloven'. Het religieuze leven mag echter 'niet door enige buitenlandse invloed worden overheerst', een duidelijke verwijzing naar de afkeer van Peking van de in India verblijvende dalai lama.


Artikel 35 geldt als het belangrijkste aangrijpingspunt voor de opstellers van Charta 08. Het geeft in hun interpretatie iedere Chinees het recht het éénpartijsyteem te bekritiseren en die kritiek zo nodig met protesten kracht bij te zetten. De regering denkt daar anders over: die wijst op artikel 53, waarin staat dat de burgers geen gevaar mogen vormen voor 'openbare orde en arbeidsdiscipline'.


Dit betekent in de dagelijkse praktijk dat staat en partij altijd aan het langste eind trekken. De grondwet legt alle discretionaire bevoegdheden bij de hoogste partijorganen. Er is geen scheiding der machten tussen regering, parlement en rechterlijke macht, en ook een zelfstandig constitutioneel hof dat de handelingen van machthebbers kan toetsen aan de grondwet ontbreekt. In 2004 werd de grondwet uitgebreid met een garantie van eigendoms- en mensenrechten. 'Legaal verkregen privébezit zal niet worden geschonden', luidt het ene amendement, 'de Staat respecteert en beschermt mensenrechten' het andere.


Liu Xiaobo pleit in Charta 08, waarvan hij een van de initiatiefnemers is, voor een ingrijpende herziening van de grondwet, zoals die in andere Aziatische landen met een autoritaire geschiedenis - Japan, Zuid-Korea, Taiwan - de afgelopen decennia ook is doorgevoerd. Zijn manifest doet zo een frontale aanval op de Chinese eenpartijstaat die 'een rampzalige modernisering' uitvoert die 'mensen van hun rechten berooft, hun waardigheid verwoest en normale contacten corrumpeert'.


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden