Reportage

Charlie is plots overal in Parijs

Moslimextremisme Lang voor '11 september' kende Frankrijk al een geschiedenis van moslim-extremistische aanslagen. Die op Charlie Hebdo raakt het land in zijn ziel.

Redacteuren van het grootste persbureau van Frankrijk, AFP, betuigen hun deelneming na de aanslag.Beeld afp

Frankrijk is diep geschokt door de aanslag op het satirische weekblad Charlie Hebdo, waarbij woensdag twaalf doden vielen, onder wie de beroemde tekenaars Charb, Cabu, Wolinski en Tignous. 'Er is een daad van uitzonderlijke barbarij gepleegd', zegt president Hollande, als hij meteen na de terreurdaad het gebouw van de redactie bezoekt. De moordpartij bij Charlie Hebdo is tegen heel Frankrijk gericht, aldus Hollande, omdat het Frankrijk het land van de vrijheid is.

's Middags lopen op stations en in winkelcentra nog meer zwaar gewapende militairen rond dan anders. Je hoort meer sirenes dan normaal. Schoolreisjes zijn afgelast. Toch gaat het leven gewoon door. Het lijkt een normale grijze winterdag, zodra je de directe omgeving van het kantoor van Charlie Hebdo verlaat. Het is druk op straat, de uitverkoop is net begonnen.

Maar als de avond valt, komen tienduizenden Parijzenaars bij elkaar op de grote Place de la République. Ook in andere steden wordt massaal eer betoond aan de mensen die eerder op de dag zo wreed zijn vermoord. In Parijs hebben velen een geïmproviseerde Je suis Charlie-sticker op hun jas geplakt. Een man draagt een kartonnen bord met de woorden van de vermoorde tekenaar Charb: 'Beter rechtop sterven dan op je knieën leven.' Dat vat de stemming op het plein goed samen. De satire moet doorgaan. We moeten ons niet laten terroriseren door de terroristen. Hand in hand tegen de barbarij.

De terreurdaad op de redactie van Charlie Hebdo is een aanval op de ziel van Frankrijk, zegt Elisabeth Lecuyer (25), student rechten. 'Satire hoort bij Frankrijk. Dat gaat terug tot de tijd van Molière. Tekenaars en satiristen hebben altijd de machtigen der aarde en de religieuze kwezels bespot. We moeten doorgaan met satire bedrijven, jusqu'au bout, tot het einde', aldus Lecuyer.

Dat zegt ook president Hollande in zijn televisietoespraak aan het Franse volk. 'Tekenaars met groot talent, moedige chroniqueurs zijn dood', spreekt hij. Ze hadden voor niemand ontzag en daarmee inspireerden ze generaties Fransen: 'Die boodschap van vrijheid zullen we blijven verdedigen in hun naam.'

Maar wie durft nog te tekenen na deze enorme klap? Theo van Goghs film Submission is nooit meer vertoond na de moord op de maker. 'Ik weet niet of deze aanslag tot zelfcensuur zal leiden. Misschien juist tot opstandigheid', zegt Florence Gastaud (40), die in de filmindustrie werkt. 'Het kan een elektroshock zijn', zegt cineast Eric Lartigau (50). 'Misschien hebben we te lang onze ogen gesloten voor deze pathologie. We moeten ons humanisme verdedigen.' Net als veel andere mensen houden ze een oude cover van Charlie Hebdo omhoog: 'De liefde is sterker dan de haat', waarop een tekenaar een moslim vol op de mond kust.

Beeld reuters

Eenheid

In de loop van de dag hebben politici de Fransen tot eenheid opgeroepen. 'Frankrijk is in het hart getroffen, de Republiek moet zich verzamelen', zegt oppositieleider Nicolas Sarkozy. Hij spoort de Fransen ook aan niet alle moslims op één hoop te gooien.


Dat doet ook Marine Le Pen van het Front National. Natuurlijk hekelt zij de 'moorddadige ideologie' van de islam. Maar ze zegt ook dat 'onze islamitische landgenoten die gehecht zijn aan onze natie en haar waarden' niet verward mogen worden met 'zij die geloven te kunnen doden in naam van de islam'.


De grootste islamitische koepelorganisatie, de CFCM die ruim 3 miljoen van de 5 miljoen Franse moslims vertegenwoordigt, veroordeelt de aanslag als een 'extreem ernstige, barbaarse daad'. Volgens de rector van de grote moskee van Parijs, Dalil Boubakeur, beroepen de terroristen zich ten onrechte op de islam. Ze roepen alle partijen op tot eenheid. 'Er is een oorlog verklaard aan ons land en democratie. Op zulke momenten is er een eis van nationale eenheid', zei afgevaardigde Eric Ciotti, prominent lid van Sarkozy's UMP.


Maar zullen de spanningen tussen moslims en niet-moslims niet verder toenemen? Zal het Front National nog groter worden? 'Het is veel te vroeg om daarover te praten', zegt studente Elisabeth Lecuyer (25) op de Place de la République. 'Vanavond brengen we hommage aan de redacteuren van Charlie Hebdo.'


Bij het enorme standbeeld van Marianne, symbool van Frankrijk, worden kaarsjes opgestoken. De menigte begint te scanderen: Charlie! Charlie! Charlie Hebdo! Daarna volgt een minutenlang klaterend applaus. Later worden de portretten van de omgekomen tekenaars aan het beeld bevestigd.


'Charlie!', wordt gescandeerd.


'We noemen ons...'


'Charlie!'


'Liberté! Liberté!'

Beeld getty
Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden