Charitas ziet rek in beleggingsverbod

Gat in de markt Goede doelen zijn er om hun doelstellingen te verwezenlijken, niet om het geld van donateurs op te potten of te beleggen....

Risicodragende beleggingen 'dienen achterwege te worden gelaten', zo staat letterlijk te lezen in het rapport dat de Commissie Vermogensnormering Goede Doelen onder leiding van oud Shell-topman Cor Herkströter afgelopen week aan de branchevereniging van goede doelen (VFI) presenteerde. Klare taal, zou je denken: niet meer speculeren met aandelen, maar het geld dat je als instelling eventueel overhoudt, gewoon netjes en veilig op een spaarrekening of deposito zetten. Of toch niet?

'Het is helemaal niet zo dat er per definitie niet meer in aandelen zou mogen worden gehandeld', zegt VFI-voorzitter Paul Beerkens. 'Het gaat er in Herkströters advies om dat de hoofdsom niet wordt aangetast, dat je je ervan verzekert dat je geen risico's neemt met de jou toevertrouwde donaties.' Aandelen kopen met eerder behaalde beleggingswinsten mag dus blijkbaar wel.

Volgens financieel directeur Ruud Kamphuis van de Kankerbestrijding (KWF) is er inderdaad ruimte voor interpretatieverschillen. 'Wij beleggen al jaren een deel van ons vermogen in aandelen, maar ik zou ons beleggingsbeleid absoluut niet als risicovol willen bestempelen. Zelfs als we de laatste twee slechte beursjaren meerekenen, heeft ons beleid over de afgelopen vijf jaar ruim vier miljoen euro meer opgebracht dan als het geld op een deposito of spaarrekening zou hebben gestaan', aldus Kamphuis.

Het KWF heeft een totaal vermogen van 146,4 miljoen euro en verloor vorig jaar 5,7 miljoen euro op de beurs. Een verlies dat het KWF dankzij eerdere winsten ruimschoots kan compenseren, maar wat als het KWF niet in 1949, maar in 2001 was opgericht? Bij eenzelfde beleggingsbeleid zou er wel degelijk geld van de donateurs in rook zijn opgegaan. Kamphuis: 'Daarom kan je de goede doelen dus ook niet over één kam scheren. Wij zien Herkströters advies vooral als richtinggevend, als een working paper om op voort te kunnen bouwen. De kern van zijn betoog is ook niet gericht op de vraag óf je in aandelen mag beleggen, maar dat je je donateurs op voorhand heel goed uitlegt waaróm je dat doet.'

Zowel Herkströter als commissielid Theo Schuyt, hoogleraar filantropie aan de VU, benadrukken dat hun aanbeveling met betrekking tot risicovol beleggen wel degelijk letterlijk moet worden genomen. Schuyt: 'Maar nog belangrijker is het om de mensen op voorhand duidelijkheid te verstrekken omtrent het bestaan en de bestemming van dat vermogen. Enerzijds moet het publiek begrijpen dat niet elke euro die aan hongerend Afrika wordt gegeven, door de KLM boven het continent zo uit een vliegtuig wordt gegooid, maar maak anderzijds wél duidelijk waarom je een reserve aanlegt en waarvoor je die bestemt. Een beetje beleggen omwille van het beleggen kan echt niet.'

Herkstroter: 'Dat een goed doel reserves opbouwt om de continuï-teit te waarborgen, akkoord, maar je geeft charitatieve instellingen toch geen geld om er eigen vermogen mee op te bouwen? Goede doelen zijn goede doelen en geen ondernemingen waarin je als donateur investeert.' Goede doelen moeten het geld dat zij van hun donateurs ontvangen, daarom zo snel mogelijk uitgeven aan hun doelstellingen, in plaats van het op te potten, meent Herkströter.

Volgens VFI-directeur Beerkens is de ene financiële reserve de andere niet: 'Als Herkströter zegt dat een goed doel niet meer dan anderhalf maal de jaarlijkse exploitatie-en personeelskosten als reserve achter de hand mag houden, gaat het wel om een continuïteitsreserve, een reserve om te voorkomen dat je de zaak in geval van nood van de ene op de andere dag meteen moet stilzetten. Geld dat je bijvoorbeeld al hebt bestemd voor wetenschappelijk onderzoek, valt daar niet onder.'

Is de kans dan niet groot dat goede doelen maar even snel een etiket op hun reserves plakken om het geld maar een bestemming te geven? Beerkens: 'Wie slecht wil, kan nog steeds slecht doen, maar daar wil ik niet van uit gaan. Het gaat om een nieuwe manier van communiceren. Ik denk dat het heel goed zou zijn als sommige fondsen met grote reserves de situatie gewoon open aan hun leden of donateurs zouden voorleggen: ”Dit is wat we hebben, dus zeggen jullie maar hoe we het beste verder kunnen gaan”. Misschien komen sommigen wel tot de conclusie dat het verstandiger is om de werving maar even helemaal stop te zetten omdat ze eigenlijk al meer dan genoeg hebben.'

Volgens Herkströter moet het echte werk voor de branche nog beginnen. 'Het is nu de uitdaging om de adviezen in praktische regels te vertalen.' Beerkens heeft komend najaar een werkconferentie met zijn leden gepland, waar hopelijk spijkers met koppen zullen worden geslagen: 'Ik weet natuurlijk nog niet wat daar uit zal komen, maar als we het goed doen, worden we misschien wel de eerste branche die niet alleen vertelt wat zij ontvangt en uitgeeft, maar ook uitvoerig verantwoordt wat zij doet met het geld dat ze overhoudt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden