Charitas kan slecht jaar wel hebben

Niet een daling in de goedgeefsheid, maar het slechte beursklimaat heeft de charitatieve instellingen vorig jaar een inkomstendaling bezorgd. Dit bewijst dat het vermogen voor goededoelenorganisaties steeds belangrijker is geworden....

De inkomsten uit beleggingen van 400 onderzochte organisaties daalden vorig jaar met 105 miljoen gulden tot 184 miljoen. Omdat er ook minder grote gezamenlijke hulpacties nodig waren, werd voor gezamenlijke acties 150 miljoen gulden minder opgehaald. Die dalingen waren groter dan de nog altijd groeiende inkomsten uit nalatenschappen, donaties en contributies. Die post groeide met 124 miljoen.

Al met al daalden de inkomsten met 2 procent tot 3,63 miljard, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF). Voor een branche die de laatste jaren zijn inkomsten zag stijgen met jaarlijks 10 tot 16 procent lijkt dat een harde klap, maar dat is schijn. Nog altijd overtreffen de inkomsten de uitgaven: 20 miljoen bleef er over. Dat is echter aanzienlijk minder dan de gemiddeld 200 miljoen die de afgelopen jaren overbleef.

Zelfs een slecht jaar vormt geen bedreiging voor de vermogenspositie van de Nederlandse charitas. Voor het eerst becijferde het CBF ook de samenstelling van de vermogens van de 128 fondsen die een CBF-keurmerk hebben. Hun vermogen bedroeg eind 2000 in totaal 2,6 miljard, waarvan 1,8 miljard kan worden gezien als een vrij te besteden 'buffer'.

Nog veelzeggender zijn de beleggingsportefeuilles die de charitas er op na houdt. Het CBF publiceert die cijfers weliswaar niet, maar volgens een ingewijde hebben de 128 CBF-fondsen 2,39 miljard gulden in aandelen, obligaties en spaarrekeningen. Dat is bijna evenveel als de uitgaven (2,98 miljard) van deze fondsen.

Het rijkste fonds is de Vereniging Natuurmonumenten. Zij heeft 442 miljoen gulden belegd in aandelen en obligaties. Dat is een post liquiditeiten waar slechts enkele Nederlandse ondernemingen bovenuit komen.

Toch moet de beleggingsportefeuille van Natuurmonumenten de komende jaren groeien, meent de vereniging. 'We hebben berekend dat we over tien jaar een portefeuille nodig hebben van 500 miljoen gulden', zegt een woordvoerder. In het tempo waarin het vermogen de afgelopen jaren groeide, is die doelstelling goed haalbaar. In 1998 zat er 350 miljoen in de portefeuille.

Natuurmonumenten zegt het vermogen nodig te hebben om het beheer van het steeds groeiende areaal aan natuurgebieden te kunnen betalen. Nu is dat 85 duizend hectare, de komende achttien jaar komt er nog 30 duizend hectare bij. Volgens de vereniging is er zonder beleggingsopbrengst een tekort van 40 miljoen gulden per jaar. Om dat aan te zuiveren, is het vermogen nodig. Dat loopt nu echter wat stroef omdat het beursklimaat slecht is. Vorig jaar was er nog een beleggingsopbrengst van 20 miljoen gulden, dit jaar wordt nauwelijks opbrengst verwacht.

Natuurmonumenten mag rijk zijn, in verhouding tot de uitgaven is de Koninklijke Nederlandse Reddingsmaatschappij (KNRM) recordhouder. Die haalde vorig jaar 44 miljoen gulden op, maar gaf slechts 21 miljoen gulden uit. Intussen bezit de KNRM een vrij besteedbaar vermogen van 245 miljoen gulden. Daarmee kan de organisatie, ook zonder rendement of gift, twaalf jaar mensen blijven redden. Maar volgens een zegsman is het vermogen nodig 'om continuïteit zeker te stellen'.

Er zijn veel fondsen met een vermogen dat zo groot is dat uitgaven er jaren mee te betalen zijn. Zo kan het Prins Bernhard Fonds nog zeven jaar mee als het alleen zijn vrij besteedbare vermogen opsoupeert; het fonds voor blindengeleide honden tien jaar; het Johanna Kinderfonds acht jaar.

Greenpeace daarentegen wil niet op zo'n manier de continuïteit zeker stellen. 'Het zou niet goed zijn als we de steun in de maatschappij verliezen en toch nog jaren vooruit kunnen', zegt directeur Harry Crielaars van Greenpeace Nederland.

'Maar wij zijn een actiegroep. Dat is wel wat anders dan een organisatie als de Kankerbestrijding/KWF. Die heeft zich vastgelegd voor onderzoeksprojecten die soms tientallen jaren lopen. Dan moet je wel een groot vermogen hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden