INTERVIEW

Chaotische vrijplaats De Parade

De Parade, die vandaag begint, is jarig: 25 jaar reizen de theatertenten, artiesten en terrasjes van stad naar stad. Wat is het geheim van dit festival? Drie ervaren artiesten over hun Parade-ervaringen.

Steef de Jong. Beeld Io Cooman

'Utrecht vind ik de leukste Paradestad. Het terrein ligt midden in de stad, tussen allemaal hoge gebouwen. Het is daar echt een apart staatje. En de mensen komen er vooral voor het theater.'

Steef de Jong (31) stond vorig jaar voor het eerst op de Parade met zijn eigen groep Groots en Meeslepend. Hij speelde Ludwig, een van zijn opklap-operettes. Over koning Ludwig, het neefje van keizerin Sisi. Hij won in zijn debuutjaar direct de Mus voor de beste Paradevoorstelling.

Nu is hij terug met Straussvogel. Over Johann Strauss, de walskoning. 'Die componist waarmee André Rieu zo'n furore maakt', verduidelijkt De Jong. 'Hij is toch de bron van alles. Ik heb een obsessie voor operette en 19de-eeuwse muziek. Dan heb je in Strauss de hoofdpersoon. Hij stond aan de wieg van de popularisering van muziek. Hij was de eerste persoon die hits op zijn naam op had staan.'

De Jong wil het jonge publiek dat de Parade doorgaans bezoekt in aanraking brengen met deze oude meester, en hem hopelijk ontdoen van zijn stoffige imago. Dat dat daar kan, ontdekte hij vorig jaar.

Steef de Jong. Beeld Io Cooman

'Ludwig op de parade spelen was een experiment. Van tevoren dacht ik: o jeetje, dan komen er allemaal dronken mensen in je tent. Ik zag ook op tegen dat Parade maken. Ik ben met operette bezig. Wie zit daarop te wachten?'

In eerste instantie zong hij operetteliedjes voor zijn tent, maar daar kwam niemand op af. Het ging al beter toen hij gewoon lol begon te trappen. Dan riep hij: 'O!' en dan riepen de mensen 'perette!' Met die dronken mensen viel het ook wel mee.

'Vorig jaar stond ik tegenover zo'n terrasje met mijn tent. Ik wilde proberen om die drinkende mensen bij mij naar binnen te krijgen. Nou, dat blijkt dus ontzettend moeilijk. Sommigen hebben geen idee wat er in de tenten gaande is. Die weten zelfs niet dat er ook theater te zien is.'

Voor het publiek dat wel geïnteresseerd is, maakt hij bewust een energieke voorstelling. Als hij zijn materiaal terugbrengt tot het obligate Parade-halfuurtje, dan kiest hij vooral voor de momenten met humor en trucjes met live-video. In Straussvogel zal hij de nadruk leggen op de dansfeesten die Strauss organiseerde. Wat dat betreft is de componist volgens hem te vergelijken met de top-dj's van nu. 'Strauss had veel fans. Die waren benieuwd naar zijn nieuwste en daar gingen ze dan op dansen.'

De Jong denkt dat alles kan op de Parade. Alleen moet je als artiest nooit ontkennen dát je op de Parade staat. Een open vorm werkt voor hem daarom het beste. 'Ik zeg gewoon: we zijn hier nu met zijn allen en ik ga een voorstelling voor jullie doen. We hebben maar een half uurtje dus, hup, we gaan beginnen. Je moet ze direct beetpakken. Zodat ze alle ruis eromheen vergeten.'

Loes Loeka

Loes Luca is er vanaf het begin bij geweest. Nu is ze weer terug op de Parade. Met een bijzonder experiment: een doorlopende voorstelling. Een soort theatrale reallife soap. Het publiek kan naar binnen wanneer het wil en ziet dan toevallig Loes Luca haar nagels lakken. Of een lied zingen. Kortom, alles is mogelijk.

Dette Glashouwer

Dette Glashouwer (55) speelt sinds 1998 op de Parade. Eerst met haar groep Suver Nuver, de laatste jaren solo. Als ze terugdenkt aan die eerste keer, herinnert ze zich vooral het Parade maken: dat moment dat je als artiest als reclamezuil over het terrein moet paraderen om publiek je tent in te lokken. Dat was voor een serieuze theatermaker even wennen.

'De Parade was een cultuurshock', zegt Glashouwer. 'Het was een compleet nieuwe uitdaging voor ons om in die chaos te overleven. Wij waren de rust van Oerol en de theaters gewend. Hier moesten we in de golven duiken en kijken of we weer boven kwamen. Om je inkomsten te halen, moet je er zoveel mogelijk spelen. Dat maakte het een uitputtingsslag. Het was een hel, het was geweldig.'

Dette Glashouwer. Beeld Io Cooman

In die tijd was de Parade nog stukken kleiner dan nu. Het was meer een kermis, met af en toe een theatervoorstelling. Bovendien stond je er als artiest al gauw een week te spelen. Tegenwoordig is dat nog maar drie dagen. In 2007 voerde de toen nieuwe artistiek directeur Nicole van Vessum een koerswijziging door. Deze hield in: minder kermis en meer inhoudelijk theater. Vlak daarna begon Glashouwer met haar solo's, waarin ze op zoek ging naar alternatieven voor ons geldsysteem. 'Het was te gek dat de Parade net als ik nieuwsgierig was naar dit thema en dat ze mij de gelegenheid gaven om dit soort docu-theater te maken.'

Het werkte. Voorstellingen als Geld en Genoeg en Geld voor beginners, waarmee ze de Mus voor de beste Paradevoorstelling won, waren publiekssuccessen.

Dit jaar is Glashouwer terug op het festival met Suver Nuver. Een eenmalige reünie met haar oude makkers Peer van den Berg en Henk Zwart, vanwege het 25-jarige bestaan van het festival. Absurdistische en liefst taboe doorbrekende mimevoorstellingen, daar stonden ze om bekend. Deze zomer spelen ze Casino Royale, een show die voortborduurt op het thema geld, maar tevens met hoogtepunten uit het rijke oeuvre van de groep. De beruchte 'ladderact' uit Popla (2000) komt zeker terug, zegt ze. 'Dat is een soort waterballet met een ladder, water en latex.'

Ze heeft er zin in om weer met zijn drieën op het podium te staan. De chaos, geluidsoverlast en dronken mensen 'wat dat laatste betreft is Amsterdam in de weekenden een kutstad om te spelen' neemt ze graag voor lief. Maar uiteindelijk is de sfeer en het succes van spelen op de Parade voor het grootste deel afhankelijk van iets compleet onvoorspelbaars: het weer.

Glashouwer: 'Vorig jaar stond ik in Den Haag, het regende en er was voetbal. Dan is het op zo'n festival wel zo onwaarschijnlijk treurig. Ik keek uit mijn tentje en daar liepen drie mensen en alle artiesten moesten die drie hebben. Ik dacht: we houden ermee op. Maar dan komt er toch nog iemand in een rolstoel naar binnen. En uiteindelijk zit er zeven man en, ja, dan spelen we natuurlijk wel.

Marijn & Elias Theater aan het Spui

Geheimtip: Marijn Brussaard en Elias de Bruyne komen allebei vers van de Mime Opleiding in Amsterdam. Vorig jaar verrasten ze met hoogst eigenzinnige (anti)theaterperformances. Deze zomer bundelen ze hun krachten in Variety Show, waarin wederom niets is zoals je het verwacht. Over het ongemak van theatermaken.

Nik van den Berg

De ultieme Parade-voorstelling bestaat niet, volgens Nik van den Berg (27). Alles kun je daar spelen, als het maar goed is. Een verstilde dansvoorstelling? Waarom niet. 'Maar', zegt hij, 'op zich is het natuurlijk waanzinnig om een heel luide voorstelling te maken.'

Zo heeft hij het in elk geval zelf gedaan. Drie succesvolle solo's maakte hij, met titels als My Momma Loves My Guitar Sound en God Have Mercy On My Funk. Zelf noemt hij het 'performanceconcerten'. Van den Berg was daarin een waar podiummonster. In drag hoge hakken, strakke broek en lippenstift speelde hij dampende rock 'n' roll met funk-invloeden, terwijl zijn verschijning figuren als David Bowie en Prince in herinnering riep.

Net als zijn helden wil hij het publiek verwarren met zijn seksualiteit. 'Ik heb een grote drang om alles wat anders is te omarmen. Om de mensen te laten zien wat er nog meer te halen is.'

Nik van den Berg. Beeld Io Cooman

Op de Parade heeft Van den Berg zijn stijl kunnen ontwikkelen. Hij had zijn toneelschool nog maar net afgerond of hij kon er al terecht. De Parade noemt hij een plek waar hij 'de dingen voor het eerst lekker uit de hand kon laten lopen.'

Na drie solo's in steeds grotere tenten had hij een rustige zomer bedacht. Maar toen kwam Toneelgroep Oostpool-regisseur Marcus Azzini met een aanbod. Of hij Michael Alig wilde spelen in Partymonster. Een voorstelling over deze beruchte provocateur en koning van het New Yorkse nachtleven in de jaren negentig. Joost van Bellen maakt de muziek. Het wordt 'een ode aan de nacht'. Alig organiseerde extravagante feesten en creëerde daarmee een plek waar iedereen kon zijn wie hij wilde zijn. Daar haakte Van den Berg op in.

'Ja, Alig heeft natuurlijk wel een moord gepleegd, uiteindelijk. Maar we willen juist niet zeggen: als je zoveel drugs gebruikt of in zo'n scene zit, dan gaat het altijd mis. Het gaat ons om die gekte. Je had toen types die hun kutje in de fik staken en dan over het publiek heen spoten. Niet dat we dat per se gaan doen, maar die vibe heeft het.'

De Parade is ook een beetje zo'n vrijstaat. Dat is een onderdeel van het succes ervan. En ja, natuurlijk heeft Van den Berg ook te maken gehad met dronkenlappen tijdens een voorstelling. Of weirdo's die denken dat ze tijdens een monoloog wel even bier kunnen gaan halen. 'En ergens vind ik dat ook goed', zegt hij. 'Je kunt ook gewoon bier gaan halen. Dat is niet fijn voor mij, maar misschien doe ik dan iets verkeerd. Wat ik veel erger vind, zijn toeschouwers in een halflege schouwburg die helemaal geen reactie geven.'

De Parade. In Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Amsterdam. Van 18/6 t/m 23/8.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden